توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٩ - طرق قصر

باشد لذا هركلامى كه در آن [ما] و [الّا] صلاحيت دارد اينطور نيست كه براى آوردن [انّما] نير صالح باشد چنانچه شيخ در دلائل الاعجاز نيز به اين نكته اشاره نموده است.

سپس شارح گويد:

چون ادباء در اينكه كلمه (انما) افاده قصر نمايد و اين‌كه متضمّن معناى [ما] و [الّا] است با يكديگر اختلاف دارند لاجرم مصنف جهت آنچه در اينجا گفته سه وجه آورده است و گفته است:

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و للقصر طرق: مقصود از [طرق‌] اسبابى است كه مفيد قصر مى‌باشند.

قوله: و غيرها قد سبق ذكره: مثل اتيان ضمير فصل بين مبتداء و خبر و تعريف مسند يا مسنداليه بوسيله الف و لام جنس و نيز تقديم آنچه شأنش تأخير مى‌باشد.

قوله: زيد شاعر لا كاتب او ما زيد كاتبا بل شاعر: ايندو مثال را در موقعى مى‌آورند كه مخاطب معتقد است زيد هم شاعر بوده و هم كاتب مى‌باشد.

قوله: و قلبا زيد قائم لا قاعد او ما زيد قائما بل قاعد: مثال اوّل در موردى مى‌آورند كه مخاطب معتقد اشد زيد قاعد است و دومى را آنجائى ذكر مى‌كنند كه اعتقاد به قائم بودنش داشته باشد.

قوله: فان قلت: حاصل اين اشكال آنست كه:

در قصر قلب از طريق عطف طبق رأى مصنف هيچ فائده‌اى وجود ندارد زيرا وى شرط نموده كه وصفين با هم بايد تنافى داشته باشند حال‌