توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦ - ترك مسند

و مقصود از [على اثرهم‌] اينستكه ما نيز بدنبال ايشان خواهيم رفت.

قوله: فحذف المسند الّذى هو ظرف قطعا: يعنى شاهد در حذف مسند كه كلمه [لنا] است مى‌باشد و آن ظرف است و به منظور اختصار و عدول نمودن به اقوى الدليلين كه دلالت عقلى است حذف شده.

مؤلّف گويد:

اينكه شارح مى‌گويد مسند در اين مثال قطعا ظرف است در مقابل مثال قبلى يعنى خرجت فاذا زيد مى‌باشد چه آنكه خبر در آن بطور ختم و يقين ظرف نيست بلكه احتمال آن است كه ظرف بوده و تقدير: خرجت فاذا زيد بالباب باشد و امكان دارد خبر غير ظرف فرض شود، يعنى بگوئيم تقدير كلام خرجت فاذا زيد حاضر يا جالس مى‌باشد.

قوله: اعنى المحافظة على الشعر: در اين عبارت دو احتمال است:

الف: آنكه بگوئيم تفسير است براى مقام چه آنكه محافظت و مراقبت بر شعر مقامى است از مقامات.

ب: آنكه تفسير باشد براى [ضيق مقام‌] باعتبار سبب آن زيرا محافظت و مراقبت بر شعر سبب براى ضيق مقام مى‌گردد.

قوله: و لاتباع الاستعمال: يعنى چون در نظائر و اشباه آن استعمال بر اين واقع شده كه مسند را حذف مى‌كنند لاجرم به منظور تبعيّت از استعمالات وارده و شايعه ما نيز در كلام مسند را حذف مى نمائيم.

قوله: و قد وضع سيبويه فى كتابه لهذا بابا: مشاراليه [هذا] حذف مسند بعد از كلمه [انّ‌] مى‌باشد و حاصل آنكه: