توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٨ - ضابطه در تقديم و تأخير برخى از اجزاء كلام نسبت به بعضى

در متن آورده و آن عبارتست از: عمرو الشجاع يعنى بملاحظه كامل بودن عمرو در صفت و جنس شجاعت در مقام مبالغه گفته‌ايم كه اين جنس منحصر است در عمرو و ديگرى شجاع نمى‌باشد يعنى گويا بشجاعت غير عمرو هيچ اعتنائى نگرديده زيرا شجاعت ديگران از رتبه كمال قاصر و ما دون هستند.

سپس شارح گويد:

و همچنين است اگر معرف به لام جنس را مبتداء قرار دهيم يعنى در اين فرض نيز افاده قصر جنس بر شيئ مى‌كند مثل: الامير زيد و الشجاع عمرو.

كه در اين دو مثال نيز معنا همانستكه قبلا گفته شد و هيچ تفاوتى بين ايندو و آنچه قبلا گذشت وجود ندارد.

حاصل كلام‌

و حاصل كلام آنكه معرف به لام جنس اگر مبتداء قرار داده شود پس فائده الف و لام آنست كه مبتداء را مقصور بر خبر و منحصر در آن ميكند، يعنى قصر موصوف بر صفت مى‌باشد اعم از آنكه خبر معرفه بوده يا نكره باشد و اگر آن را خبر قرار دهيم معنايش قصر خبر بر مبتداء يعنى قصر صفت بر موصوف مى‌باشد.

تبصره‌

جنس گاهى بحالت اطلاق باقى مانده چنانچه مثالش گذشت و زمانى آن را به وصف يا حال يا ظرف يا مفعول و يا بقيدى شبيه به اين امور مقيد مى‌سازند مانند: هو الرجل الكريم يا هو السائر راكبا يا هو