توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢ - نكاتى كه مجوز عدول از مستقبل به غير آن مىباشند و تفصيل آنها

در صورت انتفاء شرط دارد و حاصل مفهوم شرط را قائل هستند اين معنا را زمانى تصديق داشته و مفهوم را موقعى ثابت مى‌دانند كه براى شرط غير از ثبوت مفهوم فائده ديگرى وجود نداشته باشد و حال آن‌كه در مورد آيه ممكن است فائده تعليق مبالغه در نهى از اكراه باشد باين بيان:

وقتى دختران اراده عفت و پاكدامنى داشتند بااينكه ايشان در معرض كشانيده شدن به عمل فحشاء هستند و موقعيّت سنّى و اجتماعى آنها اقتضاء تمايل به فساد را دارد پس مولا و سرپرست ايشان سزاوارتر است كه چنين اراده و نيّتى داشته باشد.

از اين جواب كه بگذريم تقرير و بيان ديگر در مقام جواب اينست كه بگوئيم:

دلالت شرط بر انتفاء حكم در صورت فقدان شرط (ثبوت مفهوم) بحسب ظاهر قواعد لفظى و تركيب عبارت مى‌باشد درحالى كه اجماع قطعى بر حرمت اكراه بطور مطلق چه دختران اراده آن را داشته و چه فاقد چنين اراده‌اى باشند با اين ظاهر معارض مى‌باشد و پرواضحست كه بواسطه دليل قاطع و يقينى بايد از ظاهر رفع يد نمود.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: او التفأل: مقصود تفأل زدن سامع است يعنى ابراز نمودن امر غير حاصل را در صورت حاصل و اتيان آن در جمله شرطيّه موجب آن مى‌شود كه سامع مسرور شده و آن را بفال نيك گرفته و انتظار حصول آن را داشته باشد زيرا مخاطب و سامع وقتى آرزوى مطلبى را