تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢١٤ - فصل در صفت نقره(و منفعت) و خواص او

فصل در صفت نقره (و منفعت) و خواصّ او

نقره جوهريست معروف و مشهور، از جمله فلزّات سبعه.

طبيعت او سرد و خشك و لطيف است. و جماعتى‌[١] از اطبّا برآنند كه معتدلست. و همچنانكه‌[٢] بيشتر معادن زر[٣] در زمين گرمسير است، بيشتر معادن نقره‌[٤] در زمين سردسير است. و آن بيشتر و بهترست.

نقره زر است اما پايندگى او چندان نيست كه از آن‌[٥] زر. و زود بداروها سوخته‌[٦] و ناچيز گردد. و در زمين‌[٧] بروزگار دراز (مانند) خاكستر شود.

و از معادن بعضى نقره (را) بواسطه سيماب حاصل مى‌كنند[٨]. در وقت گداختن، چون نقره را گوگرد برافكنند، صورت او را فاسد كند.

خاصّيّت او آنست كه در معجونها و مفرحّها بكار دارند. و در داروهاء چشم بغايت نافع بود. و دل را قوّت دهد. و كثرت رطوبت‌[٩] را دفع كند. و بلغم لزج را تقطيع كند. مجفّف است چون با داروهاء ديگر بياميزند. و به گر و خارش سود دارد. و با ديگر ادويه تركيب‌

[١]ع: و بعضى‌

[٢]م: و همچنانچه‌

[٣](زر) در- م- نيست‌

[٤]ع: معادن اكثر نقره‌

[٥](از آن) در- م- نيست‌

[٦]ع: و بواسطه ادويه سوخته‌

[٧]ع: افزوده: (در زمين) در نسخ ديگر نيست‌

[٨]ج، م، ن:

و از معادن نقره را بواسطه سيماب مى‌كنند

[٩]م: رطوبات.