تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٧٨ - فصل در صفت انواع فيروزه ٢١ و ذكر معادن و خواص او

روى بردارند. و ديگرباره‌[١] جلا دهند. رنگ (آن) بقرار اصل بازآيد. و مدّتى برنگ و طراوت بماند[٢]. و بعاقبت‌[٣] ديگرباره تباه شود. و آنچه اصلاح‌پذير بود نشان آنست‌[٤] كه يك گوشه آنرا بر سنگ آب، يا بر چرخ‌[٥] حكّاكى افكنند، تا قدرى‌[٦] بسايد، بنگرند[٧] اگر رنگين‌تر مى‌شود، اصلاح‌پذير باشد. و اگرنه، نه‌[٨].

و همه فيروزه‌ها را[٩] از هرمعدن كه باشد از چربى و بوى تيز، خاصه بوى مشك، و از گرمابه نگاه بايد داشت كه آنرا تباه كند.

مگر بعضى از فيروزه نشابورى كه بغايت صلب باشد، چون‌[١٠] كهنه شود زيان ندارد.

و بعضى از فيروزه باشد كه بغايت رخو باشد و سفيد، از آن نگينها كنند، و در روغن خوش اندازند، رنگ آن بغايت خوب شود. و جوهريان آنرا مسيحا[١١] خوانند ٢٣.

فى الجمله در قديم پاره‌هاء بزرگ‌[١٢] يافته‌اند كه از آن طرايف‌[١٣] مى‌ساخته‌اند، و اكنون كمتر اتّفاق مى‌افتد[١٤].

در تاريخ‌[١٥] سلجوقيان آورده‌اند كه سلطان الب‌ارسلان چون پارس را[١٦] مسلّم [خود] كرد. از قلعه‌

[١]ب: بار

[٢]ع: بماند برنگ و طراوت‌

[٣]ع: و عاقبت‌

[٤]ع: و علامت صلاح‌پذير آنست‌

[٥]م: يا بچرخ- ن، ج: بآب يا بچرخ‌

[٦]ب: كه افكنند يا قدرى‌

[٧]م: و بنگرند

[٨]ع: و الا نه‌

[٩]ع:

و تمامت فيروزها

[١٠]ب: آنرا كه چون- ع: چون‌

[١١]ع: امتحان‌

[١٢]ع: بزرگى‌

[١٣]ب: ظرايف‌

[١٤]ب: و اكنون كمتر باشد.

حكايت‌

[١٥]ع: تواريخ‌

[١٦]«را» در ج، ن، م: نيست.