تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢٢٢ - فصل در صفت خارصينى و خاصيت آن

و رنگ روى را كه بسبب علّت بواسير بى‌رنگ شده‌[١] باشد، بصلاح آرد.

(و) زعفران الحديد هم از آهن حاصل مى‌كنند. «و بآهن سپرز را داغ كنند، مضرّت آن بازدارد[٢]» زيادتى رطوبات را دفع كند.

فصل در صفت خارصينى و خاصيّت آن‌[٣]

در زمين‌[٤] چين گوهريست گداختنى كه آنرا خارصينى گويند.

زردرنگ باشد، مزاج و رنگ او نزديكست بزر سرخ.

و گفته‌اند كه از خلاص برون آيد، و از جوهر زر ثقيل‌تر است. بحكم آنكه چون آن زر را كه با آن‌[٥] جوهر آميخته باشد بگدازند، آن جوهر ترسّب مى‌كند در زير بوته. و اين معنى بر ثقل (او) دالّ است، و اين جوهر متطرّق نيست.

آورده‌اند كه وقتى صاعقه‌اى آمد عظيم، و بر موضع (آن)[٦] جوهرى يافتند صلب، مثل عمودى‌[٧] بيشتر از آن طولانى‌[٨] بزمين فروشده‌[٩] مثل لون آهن سفيد، چنانچه بلون نقره نزديك بود. از آن دشنه‌ها[١٠]

[١]م: زرد شده‌

[٢]فقط در- ع- است‌

[٣]ج، ن: و خواص آن‌

[٤]ج، ن، م: در ولايت‌

[٥](آن) در- م-: نيست‌

[٦]ع: بدان موضع‌

[٧]ع:

صلب از عمودى‌

[٨]م، ن، ج: در طولانى‌

[٩]م: فروشده بود

[١٠]م: دستها.