تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٧٢ - سخن در خاصيت لعل

اندرون آن مثل دانه انار كه در[١] شحم رسته باشد. [و در ميان آن‌[٢] يك پاره بزرگ‌تر بود. و همچنين خردتر مى‌شود[٣]، تا بنهايت آن، چون بكناره رسد نيك ريزه شده باشد]. و هرچه بزرگتر بود رنگين‌تر باشد. و بترتيب بى‌رنگ مى‌شود. و در آخر چنان خرد باشد[٤] كه هيچ‌چيز از وى‌[٥] نتوان ساخت، مگر جهت مفرّح‌[٦] سحق كنند.

و در اين روزگار شنيدم كه پاره‌اى لعل بزرگ نام بسيار پادشاهان بزرگ بر آنجا نوشته از خزانه‌[٧] اتابكان‌[٨] آذربيجان بسلطان جلال الدين خوارزمشاه رسيده بود، و در خزانه او بيافتند[٩]. و بدرگاه پادشاه جهان‌[١٠] قاآن بردند[١١]. قاآن را خوش‌[١٢] آمد، كه مثل آن نديده بود.

و نوعى ديگر هست از لعل و آنرا تمرى‌[١٣] خوانند. و نوعى ديگر عنّابى، [و نوعى‌[١٤] ديگر] بقمى، و [نوعى ديگر] ادريسى هست‌[١٥] و بدترين اكهب باشد.

[سخن‌] در خاصيّت لعل‌

مزاج لعل گرم و خشكست. در مفرّحات تركيب كنند. و در

[١]م: انارى در- ج، ن: انار در

[٢]كلمه «آن» فقط در ع:

است‌

[٣]ن، ج، م: برتر خردتر مى‌شوند

[٤]ب: و آن‌چنان خورد مى‌باشد- ج، ن: و آن‌چنان خرد باشند

[٥]ع: از آن‌

[٦]ع: در مفرح‌

[٧]ب: از خانه‌

[٨]م: پادشاهان‌

[٩]ب: در خزانه او نيافتند- ج، ن، م: در خزانه بيافتند

[١٠]ع: عادل‌

[١١]م: آوردند

[١٢]ب: بسيار خوش‌

تنسوخ نامه ايلخاني متن ٧٢ [سخن‌] در خاصيت لعل ..... ص : ٧٢

[١٣] ب: هست كه آنرا نمرى‌

[١٤]كلمه (نوعى) فقط در ع: است‌

[١٥]كلمه (هست) در نسخ ن، ج، م، ب: نيست.