تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٧٢ - فصل در معرفت حجر توتيا ٥٨ و خواص او

و از آن بسيار افتد كه مانند باشد بحجر يشب. و فرق ميان ايشان بصلابت و رخاوت است، باقى بجميع وجوه حجر يشب باشد.

و امتحان او چنان كنند[١] كه آنرا بدندان فروآرند[٢]. اگر دندان آنرا بتراشد، باش باشد. و اگر نتراشد يشب باشد. و بسوهان نيز امتحان كنند. باش‌[٣] سوهان قبول كند. و يشب نكند.

خاصّيّت او آنست كه يك مثقال رخام‌[٤] سوده (با خمر) بصاحب علّت سپرز[٥] دهند، تا بخورد شفا يابد.

فصل در معرفت حجر توتيا ٥٨ و خواصّ او[٦].

و آن انواع است. بعضى صناعى (است). و بعضى معدنى. امّا آنچه صناعى است‌[٧] توتياء نايژه‌[٨] خوانند (و آن در زمين‌[٩] كرمان مى‌سازند)

و آنچه معدنى است آنرا توتياء فيدى گويند. و معدن او در كوهى است در زمين باديه نزديكى‌[١٠] بفيد، رودخانه‌ايست از ميان ريگ‌[١١].

پاره‌هاء خرد از آن توتيا برون‌[١٢] مى‌آيد. و لون او سبز باشد.

[١]ع: او آنست‌

[٢]ب: فروبرند- م: فرود آرند

[٣]ب: به آتش‌

[٤]ع: رخا

[٥]ب: بغايت با خمر بصاحب سور؟

[٦]ع:

و خاصيت او

[٧]ب: افزوده: (توتياء باشد)

[٨]ب: بائره- ج، ن، م:

نايزه‌

[٩]ب: زمان‌

[١٠]م: نزديك‌

[١١]ب: ريگ آن‌

[١٢]ب: بيرون‌