تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٩٤ - اما آنچه تعلق بسوراخ(مرواريد) دارد

آنرا[١] مفرطح گويند.

ششم آنكه بر ميان او كمرى باشد بر شكل‌[٢] زنّارى و چنان نمايد [كه دو مرواريد است، و آنرا كمردار (يا مزنّر) گويند[٣].

و اگر پيدا باشد] كه دو مرواريد بوده است، و بهم بازگرفته (آنرا) مركّب خوانند.

و از اين جنس‌[٤] اشكال ديگر بود، مانند عدسى و فوفلى‌[٥] و لوزى و شعيرى و فلكى كه باين چيزها مانند[٦]. و مضرّس آنكه آن را[٧] دندانها باشد. يعنى برو گلها بود و بثرها چنانكه‌[٨] گفتيم. يا گوها[٩] باشد، چنانكه گوئيا[١٠] از زخم دندان درو نشسته باشد[١١].

و بسيار بود[١٢] از اين اجناس كه حكّاك آنرا (بمزد) باندام آورد.

و آنكه‌[١٣] يك نيمه گرد و آبدار بود، و يك نيمه پهن «و بى‌آب»[١٤] آنرا نيم‌رو خوانند، (و از حساب نگينها شمرند، و بهتر همه اشكال‌[١٥] غلطان باشد. بعد از آن غلامى‌[١٦] و شلغمى و ترنجى، و باقى را پسنديده ندارند. و اللّه اعلم).

اما آنچه تعلّق بسوراخ (مرواريد) دارد

سوراخ دو گونه است. تنگى و فراخى (سوراخ مرواريد) و در قديم سوراخ خرد[١٧] پسنديده داشتندى‌[١٨]. و مرواريدى كه سوراخ‌

[١]ع: باشد و يكى ديگر پهن آنرا پيازى‌

[٢]م: بر مثل‌

[٣]م:

و آنرا نامزيز خوانند (كذا)

[٤]م: جمله‌

[٥]ع، ب، ن: شعرى‌

[٦]ن، ج، م: ماند- ع: مشتبه بود

[٧]م: و مضرسى كه آنرا

[٨]ب: مانند بثرها چنانچه‌

[٩]ع: يا كوهها

[١٠]كلمه «گوئيا» فقط در ع: است‌

[١١]ب، ن، ج: در نشسته بود

[١٢]ع: بسيار جنس بود

[١٣]ب: و آنچه‌

[١٤]فقط در ع: است‌

[١٥]ب: اشكال- نسخ ديگر: انواع‌

[١٦]ب، م:

غلافى‌

[١٧]ع: كوچك- ب: خورد؟

[١٨]ع: داشته‌اند.