تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٦١ - فصل در صفت حجر باران و خواص آن

اقصاء[١] خطا و طغماج است.

و خاصّيّت آن‌[٢] سنگ آنست كه بواسطه آن، باران و برف و تگرگ و باد بيايد. و جماعت ايغوران‌[٣] و تركان بر آن واقف‌اند. و آن حرفت‌[٤] ايشان است. و ايشان گويند كه اين سنگها بى‌عزايم خاصّيّت پيدا نكنند[٥]. امّا دروغ گويند[٦] و آن شخص [را] كه اين عمل تواند كرد، و اين علم داند، او را بت‌خويى‌[٧] ٥٣ خوانند. و از ايشان جماعتى در آن عمل چندان كمال و مهارت دارند، كه در هرفصل كه خواهند از فصول سال، از باران و برف [و ابر] و باد و تگرگ بواسطه آن (سنگ) بفعل مى‌آورند[٨]. بدرجه‌اى كه اگر خواهند مثلا كه در يك ديه در يك طرف باران و برف مى‌آيد، و (در) ديگر طرف آفتاب و هوا خوش و صافى باشد. و شهرت اين نوع سنگ (مشهور است و معروف‌تر از آنست كه) بشرح‌[٩] محتاج باشد.

[اما] بعضى برآنند[١٠] كه هريك‌[١١] را سنگى است على حده‌[١٢] مخصوص از باران و برف و تگرگ [و باد]. و آن جماعت در مصافها با خود

[١]م، ب: كه اقصا بلاد- ج، ن: كه در اكثر بلاد

[٢]ب: و خاصيت او

[٣]ج، ن، ب: و ايغران‌

[٤]ب: و ان حرفت راى‌

[٥]ب:

عزايم خاصيت نكند و اما- ع: بعزايم خاصيت پيدا كنند

[٦]ع: و آن دروغ است‌

[٧]ب: تب حرى- م، ج، ن: بت حربى و در عرايس: «بات حرلى»

[٨]م، ج، ن: آرند

[٩]ع: از آن يادتست كه بشرح- م: مشهورتر است كه بشرحى‌

[١٠]ع: مى‌گويند

[١١]م، ج، ن: هريكى‌

[١٢]ب: كه علاحده‌