تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٩٠ - (سخن در احوال مرواريد)

و چون معلوم شد كه حال رنگ ديگر است و حال آب‌[١] ديگر.

سخن در هريكى (جدا) گفته آيد[٢].

(سخن در احوال مرواريد[٣])

هرمرواريد كه سپيد و آبدار و باطراوت باشد كه بستاره ماند[٤]، آنرا شاهوار و نجم [و عيون‌] و خوشاب [و مدحرج‌] گويند. و آن سپيدى باشد برنگ شيرفام‌[٥]. و اين اسامى هريك بطريق استعارتى‌[٦] است، چنانكه‌[٧] شاهوار بجهت‌[٨] آن گويند كه اوصاف كمال درو جمع باشد.

[و مدحرج‌] جهت‌[٩] آنكه هرچند بر كف دست نهند، قرار نگيرد از غايب استدارت، و آنرا [بلغت فرس‌] غلطان خوانند.

«و نجم شبيه بستاره، و عيون مشبه بچشمه خورشيد، از غايت استنارت، و خوشاب بسبب آبدارى»[١٠]

دوم‌[١١] تبنى باشد، [و آن را اندك زردى باشد[١٢]. و مرواريد رنگ‌[١٣] بآن معنى گويند.

سوم وردى باشد،] و آنرا زردى اندك بود كه‌[١٤] با سرخى زند.

[١]ب: آبدار

[٢]ع: در هريكى گفته شود

[٣]فقط در ع: است‌

[٤]ع: و بغايت گرد بود

[٥]ب: شيررنگ باشد- م، ن:

شيربام‌

[٦]ب: استعارت‌

[٧]ب، ن، ج: چنانچه‌

[٨]ب: از جهت- ن، م: جهت‌

[٩]ب: بجهت‌

[١٠]در ع: اين سطر قبل از سطر «و مدحرج» آمده است‌

[١١]ب، ن، ج: و دوم‌

[١٢]ع: و آن اندك زردى دارد

[١٣]م: بدرنگ‌

[١٤]ب: اندك زردى باشد و.

تنسوخ نامه ايلخاني متن ٩١ (سخن در احوال مرواريد) ..... ص : ٩٠