تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٩١ - (سخن در احوال مرواريد)

و اغلب لؤلؤ نيكو وردى باشد[١]، يا تبنى. و نوعى‌[٢] از زرد باشد، كه آنرا رصاصى‌[٣] گويند، يعنى شبه قلعى‌[٤] و آن نيكو نبود.

چهارم رنگى بود كه آنرا طاوسى‌[٥] خوانند. و آن سفيدى باشد كه اندك با سبزى‌[٦] زند. و چون بروشنائى‌[٧] دارند مانند قوس قزح‌[٨] نمايد. و آنرا اعتبارى نشمرند[٩]، از آن جهت كه آب او زود بگذرد[١٠]. و بعضى نيز باشد كه پايدار و نيكو بود.

پنجم را فقاعى خوانند، كه با وجود سرخى اندك‌[١١] تيرگى دارد برنگ فقاع.

ششم را[١٢] شمعى خوانند [كه‌] مابين زردى و سبزى باشد.

هفتم را[١٢] رمادى خوانند، كه اندكى‌[١٣] با سياهى زند.

هشتم را[١٢] زيتونى گويند [كه تيره باشد برنگ زيتون،] و بعضى «آنرا نحاسى خوانند[١٤]».

نهم را جصّى خوانند[١٥]. و نحاسى [و جصّى‌] بى‌آب باشند.

و بدترين همه انواع «اين دو نوع‌[١٦]» (باشد. و فقاعى و شمعى و رمادى و عدسى ميانه بود. و بعضى فقاعى را از حساب رمادى شمرند.

و اختلاف رنگها ناپسنديده بود. و آن‌چنان باشد كه بر مرواريد

[١]ب: با وردى بود- ن، م: يا وردى افتد

[٢]ب: و نوعى ديگر

[٣]ب: رصاخى‌

[٤]م، ن، ج: قلعى شبه‌

[٥]ب: رصاخى؟

[٦]ع: اندكى بسبزى‌

[٧]ب: با روشنائى‌

[٨]ع، ب: قوس‌وقزح؟

[٩]ع: اعتمادى نشمرند- ب: اعتمادى بشمرند

[١٠]ن: بگذارد

[١١]ب: اندكى‌

[١٢]ع: ششم، هفتم، هشتم‌

[١٣]ب: اندك‌

[١٤]ب: نحاسى و عدسى و زيتونى درشت گلها بكار دارند

[١٥]ع: نهم جصى باشد

[١٦](اين دو نوع) فقط در ع: است.