تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٨٩ - فصل در اسامى انواع مرواريد

اما آنچه تعلّق برنگ‌[١] دارد، دو چيز است: يكى رنگ‌[٢].

دوم طراوت، و آنرا آب‌[٣] خوانند. و اصل مرواريد آب است، از بهر آنكه از رنگهاء مرواريد سفيديست‌[٤]، و سفيد آبدار بود. و آن بهترين همه انواع مرواريد باشد[٥].

و سفيد بى‌آب كه آنرا[٦] جصّى خوانند بدترين‌[٧] همه انواع مرواريد[٨] باشد.

و رنگ مرواريد چون اندكى با زردى‌[٩] زند، بهتر پسندند.

از بهر آن‌كه «بدان رنگ»[١٠] بيشتر آبدار باشد. و برنگ سپيد، آبدار كمتر بود.

و اصل مرواريد آبدار آن باشد كه پوست ظاهر او ستبر باشد.

و ستبرى پوست را (چند) فائده است‌[١١]: يكى آنكه‌[١٢] آبدارتر باشد. دوم آنكه آبدارى او پاينده‌تر[١٣] بود، چه مرواريد[١٤] كه او را پوست تنك‌[١٥] باشد، اگر نيز آبدار بود، زود آب باز گذارد. و سپيد بيشتر تنك پوست بود. ازين سبب بمرواريد[١٦] زردرنگ رغبت بيشتر مى‌نمايند.

[١]م، ن، ج: برنگ مرواريد

[٢]م: كلمه «رنگ» را ندارد

[٣]ب: خواب‌

[٤]م، ب: سفيد است‌

[٥]ن، ج: همه انواع است- ب: انواع است‌

[٦]ن، ج: كه آنرا- ع، م: (كه) ندارد- ب:

و سفيدى كه آنرا

[٧]ع، م: و بدترين‌

[٨]كلمه (مرواريد) فقط در ع: است‌

[٩]ن، ج: بزردى‌

[١٠]فقط در ع: است‌

[١١]ب:

فائده آنست‌

[١٢]م: اول آنكه‌

[١٣]ع: او تابنده بود- ب: وى يابنده‌تر

[١٤]ع: و مرواريد

[١٥]ع: تنكى‌

[١٦]ع: بدين‌سبب به لؤلؤ.