تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٥ - معرفت طبيعت چهار عنصر

اگر تقدير كنند[١] كه چهار جسم باشند، حامل چهار رنگ‌[٢] زرد و سرخ و سبز و سياه، و از آن هرجسمى كه حامل‌[٣] رنگى باشد، يك جزو متساوى بگيرند، و بسحق آنرا امتزاجى دهند، حاصل‌[٤] آن مجموع رنگى شود كه خلاف هرچهار رنگ باشد[٥]. و اگر ديگربار تركيبى (كنند هم) از اين چهار رنگ اما بغير تساوى، آن مجموع را رنگى ديگر باشد[٦] «بخلاف تركيب اول‌[٧]» و همچنين لا الى نهاية.

(مثالى‌[٨] ديگر اگر جزوى آرد كنند و جزوى فانيد كوفته و جزوى روغن و آنرا بپزند خاص نوعى‌[٩] حلوا باشد.

و اگر فانيد ١ را حل كنند نوعى ديگر حلوا باشد. و اگر بجاى آرد نشاسته كنند، نوعى ديگر «حلوا»[١٠] باشد. و همچنين هراختلافى كه در احادى مى‌افتد سبب اختلاف آن ممتزج مى‌گردد. «و اللّه اعلم بالصواب»[١١]).

[١]ع: كند- ب: و اگر تقدير كنند

[٢]ع: ديگر

[٣]ع:

هرجسمى رنگى كه حامل‌

[٤]ب: حامل‌

[٥]ب: باشد. تمثيل آنكه از چهار عنصر تركيب تولد كند

[٦]ع: اما در مساوات تغيرى كند رنگى‌

[٧]فقط در: ع، است و پس از آن افزوده شده: آيد

[٨]ب: افزوده «باشد»

[٩]ن، ج: نوع‌

[١٠]كلمه «حلوا» در: ب، نيست‌

[١١]شش سطر قسمت ميان پرانتز از نسخه ع افتاده است- م، ج، ن: «و اللّه اعلم بالصواب» ندارد.