تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢١٥ - فصل در صفت مس و خواص آن

كرده بوى دهن خوش كند. و عسر البول را سود دارد[١] (و معجونها و داروها كه از وى كنند پاك و نيكو بماند.) و ازو اقليمياء فضىّ‌ ٦٣ حاصل كنند[٢].

فصل در صفت مس و خواصّ آن‌[٣]

مس دو نوع‌[٤] است يكى‌[٥] صافيست و روشن سرخ‌[٦] كه با زردى زند.

و بهترين انواع نحاس آنست كه سرخست و نرم.

و نوعى ديگر سرخ سياه‌رنگ سخت‌[٧]. و اين نوع نيك نيست.

(و) دهنه در معدن مس تولّد كند[٨]. و اگر نحاس را با ماست‌[٩] بياميزند، ازو زنجار حاصل شود.

و اگر (مس را بگدازند، و) توتياء مدبّر بر وى افكنند[١٠] هم‌رنگ زر شود. و آن برنج است كه از او اوانيها[١١] كنند.

و اگر مس را بگدازند، و قدرى قلعى بر وى‌[١٢] افكنند، برنگ نقره شود. و سفيدرو آنست‌[١٣].

و مس سوخته در مرهمها و خضاب بكار دارند. و در صنعت ميناكارى‌[١٤] و كاشى‌گرى، و نقوش خواتيم. و بلورينه‌ها هم بآلات‌[١٥] مس‌

[١]م: دهد

[٢]در- ع- جمله‌ها پس‌وپيش و مختلف است و عبارت چنين است (و ازو قليمياء فضى حاصل كنند و معاجين كه از وى سازند پاك بماند)

[٣]ع: و خاصيت او

[٤]ع: مس انواع‌

[٥]ع: يك نوع‌

[٦]ع: سرخى‌

[٧]ع: صلب‌

[٨]ع: مى‌كند

[٩]ج، ن، م: با زنجار؟

[١٠]ع: و اگر توتيا بزنجار طرح كنند

[١١]ع: كه از او آينها- در نسخ ديگر: اوانيها؟

[١٢]ع:

دروى‌

[١٣]ب: و سفيدرويست‌

[١٤]ج، ن، م: ميناگرى‌

[١٥]ع: آلات.