تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢١٢ - فصل اول در صفت زر ٦١ و خواص او

نكرده‌اند. و مبلغ‌[١] پانصد مثقال از آن بالشى مى‌خوانند.

و در هندوستان تنگه.

و بعضى خالص رها كرده‌اند غير مغشوش. چون زرهاء مغربى و بعضى مغشوش كرده، و منقوش.

و مواضعى كه در تركستان است از معادن زر، و آنجا آبهاء بزرگى‌[٢] مى‌رود، پوستهاء گوسفند را[٣] در سنگهاء بزرگ‌[٤] مى‌بندند، و بدان آب فرومى‌گذارند، ذرّات زر در پشمهاء آن پوست مى‌گيرد.

بدين‌طريق زر بسيار حاصل مى‌كنند[٥].

«و بعضى ريگها را كه در ميان آبها باشد مى‌شورند. و زرها[٦] از آن برون مى‌كنند[٧]».

و در بعضى مواضع (از) زمين عجم بواسطه زيبق حاصل مى‌كنند.

خاك را آس مى‌كنند.

و در بعضى از بلاد مى‌روند و از جوى تا دانگى‌[٨] مى‌يابند.

و زر ثقيل‌ترين جمله انواع فلزّات است. و بهترين جمله انواع جواهر (بود.

و) اگر گوگرد بر زر گداخته اندازند[٩] نرم شود. و لونش زيادت.

و زرى كه از كيميا[١٠] سازند، از خلاص برون نيايد. و بحقيقت زر نباشد، بل‌كه ماناى‌[١١] زر باشد. اگرچه كيمياگران طرفى‌[١٢]

[١]كلمه (مبلغ) تنها در- ع- است‌

[٢]م: بزرگ‌

[٣]ع:

گوسفندان‌

[٤]ع: بزرگى‌

[٥]ع: مى‌كند

[٦]ج، ن: و زر

[٧]در- م- نيست‌

[٨]ع: از معادن از جوى تا دانگى سنگ- ن، ج: و از جو تا دانگ‌

[٩]ع: طرح كنند

[١٠]ع: كه بصنعت‌

[١١]ع: بلكه مانند

[١٢]ع: طرقى.