تنسوخ نامه ايلخاني - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٠١ - سخن در قيمت مرواريد

وقت يا جاى‌[١] اقتضا كند. و هار را هم وزن كنند. از پانزده تا سى مثقال، بيشتر اوقات از اين بنگذرد[٢]، تا بوزن دو دانگ آيد. هر يكى را وزن‌[٣] معلوم شود، و دانند كه كدام هار است صدى، يا شصتى، يا غير آن، بها معيّن باشد. و هم بحسب وقت [و جاى‌][٤] بگردد.

و اما عقد در (اين) روزگار در بغداد[٥] و شيراز و آن حدود، عقد مثقال‌[٦] را بها پنج دينار (زر)[٧] ركنى مى‌كردند، يك دانه نيك كه سه از آن نيم دانگ بود، بدانگى باشد.

و عقد يك مثقال و نيم، (كه) هردانه از آن تسوئى باشد بده دينار، يك دانه نيك و بد.

و ديگر عقد دو مثقال كه سه از آن دانه دانگى باشد، به بيست و چهار دينار، يك دانه به چهار دينار.

عقد سه مثقالى كه هردانه از آن نيم دانگ باشد، بشصت دينار.

و يك دانه‌[٨] را بها بيك دينار و چهار دانگ رسد.

اما عقد سه مثقالى را دانه‌ها هموار نبود، چنانكه گفتيم. يك دانه بهتر ازو بچهار دينار بخرند، و ميانه بيك دينار و نيم، از آن جهت‌[٩] كه ميانه او ببدى نزديك‌تر بود. و اگر ميانه چنان بودى كه شرط باشد، سه دينار ارزد. و دانه (بد، يكى) بنيم دينار نخرند[١٠]. از آنكه دانهاء بد در آن عقد نيك تباه نمايد. و در ديگر عقود كه از سه‌

[١]م: يا جا- ب: تا جاى‌

[٢]م، ب: نبگذرد

[٣]م: وزنى‌

[٤]در ب: (و جاى) نيست‌

[٥]ب: در روزگار بغداد

[٦]ب، م:

مثال‌

[٧]كلمه (زر) در ب: نيست‌

[٨]ب: يكدانه (بى‌واو)

[٩]م:

از آنچه‌

[١٠]ب: و دانه بنيم دينار نخرند- م: و دو دانه بد يكى به نيم دينار ارزد نخرند.