تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٧ - تفسير امت واحده

جمع‌بندى و نتيجه‌گيرى كلى چنين مى‌گويد:" اين پيامبران بزرگى كه به آنها اشاره شد همه يك امت واحد بودند" (إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً).

برنامه آنها يكى و هدف و مقصد آنها نيز يكى بوده است، هر چند با اختلاف زمان و محيط، داراى ويژگيها و روشها و به اصطلاح تاكتيكهاى متفاوت بودند اما همه در نهايت امر در يك خط حركت داشتند، همه آنها در خط توحيد و مبارزه با شرك و دعوت مردم جهان به يگانگى و حق و عدالت، گام برمى‌داشتند.

اين يگانگى و وحدت برنامه‌ها و هدف، به خاطر آن بوده كه همه از يك مبدء سرچشمه مى‌گرفته، از اراده خداوند واحد يكتا، و لذا بلافاصله مى‌گويد:

" و من پروردگار همه شما هستم، تنها مرا پرستش كنيد" (وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ‌).

در واقع توحيد عقيدتى و عملى انبياء از توحيد منبع وحى سرچشمه مى‌گيرد و اين سخن شبيه گفتارى است كه على ع در وصيتش به فرزندش امام مجتبى ع دارد:

و اعلم يا بنى انه لو كان لربك شريك لاتتك رسله، و لعرفت افعاله و صفاته:

" پسرم! بدان اگر پروردگارت شريكى داشت رسولان او نيز به سوى تو مى‌آمدند، آثار ملك و قدرتش را مى‌ديدى و افعال و صفاتش را مى‌شناختى‌ [١]" امت" چنان كه" راغب" در كتاب" مفردات" مى‌گويد: به معنى هر گروه و جمعيتى است كه جهت مشتركى آنها را به هم پيوند دهد: اشتراك در دين و آئين، و يا زمان و عصر واحد، يا مكان معين، خواه اين وحدت، اختيارى بوده باشد و يا بدون اختيار.

بعضى از مفسران" امت واحده" را در اينجا به معنى" دين واحد" گرفته- اند، ولى همانگونه كه گفتيم اين تفسير با ريشه لغوى امت، سازگار نيست.

بعضى ديگر نيز گفته‌اند كه منظور از" امت" در اين آيه همه انسانها در تمام قرون و اعصارند، يعنى اى انسانها همه شما يك امتيد، پروردگار شما يكى‌

[١] نهج البلاغه نامه ٣١.