تفسير نمونه ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٦ - تفسير آنجا كه آتش گلستان مىشود
در حديثى از امام باقر ع مىخوانيم: در اين هنگام ابراهيم با خدا چنين راز و نياز كرد:
يا احد يا احد يا صمد يا صمد يا من لم يلد و لم يولد و لم يكن له كفوا احد توكلت على اللَّه
[١] اين دعا به عبارتهاى ديگرى در كتب ديگر نيز آمده است.
اما خدايى كه همه چيز سر بر فرمان او است، حتى سوزندگى را او به آتش ياد داده، و رمز محبت را او به مادران آموخته، اراده كرد اين بنده مؤمن خالص در اين درياى آتش سالم بماند، تا سند ديگرى بر اسناد افتخارش بيفزايد، چنان كه قرآن در اينجا مىگويد:" به آتش گفتيم اى آتش سرد و سالم بر ابراهيم باش" (قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ).
بدون شك فرمان خدا در اينجا فرمان تكوينى بود همان فرمان كه در جهان هستى به خورشيد و ماه و زمين و آسمان و آب و آتش و گياهان و پرندگان مىدهد.
معروف چنين است كه آتش آن چنان سرد و ملايم شد كه دندان ابراهيم از شدت سرما به هم مىخورد، و باز به گفته بعضى از مفسران اگر تعبير به" سلاما" نبود آتش آن چنان سرد مىشد كه جان ابراهيم از سرما به خطر مىافتاد!.
و نيز در روايت معروفى مىخوانيم آتش نمرودى تبديل به گلستان زيبايى شد [٢]
[١] تفسير فخر رازى ذيل آيه مورد بحث.
[٢] تفسير مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث.