پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٥٠ - خودتان حسابگر خود باشيد!

ابى الحديد» از تعبيرات بسيار فصيح و لطيف و كمياب است. [١] نخست مى‌فرمايد: «اى بندگان خدا! خويشتن را وزن كنيد (و ارزش خود را بسنجيد) پيش از آن كه شما را وزن كنند، و به حساب خود برسيد پيش از آن كه شما را به پاى حساب آورند.» (عباد اللّه! زنوا أنفسكم من قبل أن توزنوا، و حاسبوها من قبل أن تحاسبوا).

مى‌دانيم همان‌گونه كه انسان در اين دنيا، به هنگام انجام معاملات، نخست متاع مورد نظر را وزن مى‌كند، سپس به حساب قيمت آن مى‌رسد و اگر در وزن، يا در حساب قيمت، گرفتار اشتباه شود، سرمايه خودش را از دست خواهد داد و گرفتار زيان و خسران خواهد شد، در امور معنوى نيز بايد چنين كند. ارزش و وزن اعمال خويش، بلكه وزن خودش را از نظر ايمان و اخلاق، بايد معيّن كند و بعد به حساب آن برسد، تا اگر ضرر و زيان و كاستى دامان او را گرفته، هر چه زودتر در مقام جبران برآيد و نوبت به وزن و حساب آخرت نرسد كه در آنجا راهى براى جبران نيست و جز ندامت و شرمسارى نتيجه‌اى عايدش نمى‌شود.

مى‌دانيم در صحنه قيامت، مسأله توزين اعمال بلكه توزين اشخاص، حق است.

قرآن مجيد مى‌گويد: «وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ»، وزن كردن در آن روز، حق است» [٢] و همچنين حسابرسى اعمال در آن روز از مسلّمات است. به همين دليل يكى از نام‌هاى قيامت «يوم‌الحساب» است. قرآن مجيد مى‌گويد «وَ قالَ مُوسى‌ إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسابِ»، موسى گفت: «من به پروردگارم و پروردگار شما پناه مى‌برم از هر متكبّرى كه به روز حساب ايمان نمى‌آورد».» [٣] سپس مى‌افزايد: «تا راه نفس گرفته نشده، تنفّس كنيد (و تا فرصت‌ها باقى است‌

[١] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٦، صفحه ٣٩٦.

[٢] سوره اعراف، آيه ٨.

[٣] سوره غافر، آيه ٢٧.