پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٧ - ٢- مزاح و شوخطبعى از ديدگاه اسلام

مى‌داد، سپس عرض مى‌كرد: «پول هديه را محبّت فرمائيد» و رسول خدا مى‌خنديد و گاه هنگامى كه غمگين مى‌شد، مى‌فرمود: اعرابى كجاست؟ اى كاش مى‌آمد (و سرورى در دل غمديده ما وارد مى‌كرد). [١]» ٢- در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم كه فرمود:

«ألمؤمن دعب لعب، و المنافق قطب غضب‌

، مؤمن شوخ و مزّاح است و منافق ترشرو و خشمگين است» [٢].

٣- در حديث ديگرى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم كه فرمود:

«ما من مؤمن إلّا و فيه دعابة، قلت: و ما الدّعابة؟ قال: المزاح‌

، در هر مؤمنى دعابه است، راوى مى‌گويد:

پرسيدم: دعابه چيست؟ فرمود: مزاح است» [٣].

٤- حتّى در روايات مى‌خوانيم كه خود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله مزاح مى‌كردند، از جمله در حديث معروفى آمده است كه: «پير زنى از طائفه انصار خدمت پيامبر آمد و از حضرت تقاضا كرد كه براى او دعا كند تا اهل بهشت باشد، پيغمبر فرمود: «پير زنان وارد بهشت نمى‌شوند!» فرياد پيرزن بلند شد. پيامبر تبسّمى فرمود و اين آيه را تلاوت كرد: «إِنَّا أَنْشَأْناهُنَّ إِنْشاءً فَجَعَلْناهُنَّ أَبْكاراً»، [٤] ما به آنها آفرينش جديدى بخشيديم و آنها را دوشيزه قرار داديم» (پيرزن خوشحال شد) [٥].» و روايات ديگر ...

در عين حال، رواياتى در نكوهش مزاح آمده است كه تعداد آنها نيز كم نيست. از جمله در حديثى از على عليه السّلام مى‌خوانيم:

«المزاح يورث الضّغائن‌

، مزاح سبب كينه و عداوت است». [٦] و در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم:

لكلّ شي‌ء بذر و بذر العداوة المزاح‌

، هر چيزى بذرى دارد و بذر دشمنى مزاح است» [٧].

و در تعبيرات ديگرى آمده است كه: «مزاح عقل را كم مى‌كند و آفت هيبت و

[١] اصول كافى، جلد ٢، صفحه ٦٦٣.

[٢] تحف العقول، صفحه ٤١ (باب مواعظ النبيّ)

[٣] اصول كافى، جلد ٢، صفحه ٦٦٣.

[٤] سوره واقعه، آيه ٣٥- ٣٦.

[٥] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٦، صفحه ٣٣٠.

[٦] تحف العقول، صفحه ٨٦.

[٧] ميزان الحكمة، جلد ٤، شماره ١٨٨٦٩