پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٣ - تقوا سرنوشتسازترين مسأله زندگى انسانها

گرد شما قرار داد و جزا (كيفر و پاداش الهى) را مراقب شما نمود (تمام اعمال شما تحت حساب است و پاداش و كيفر الهى در انتظار شماست).» (و أحاط بكم الإحصاء، و أرصد لكم الجزاء).

بديهى است هنگامى كه انسان به اين نكته توجّه كند كه حساب و كتاب الهى دقيق است- آن گونه كه گويى همچون «دژ محكمى» گرداگرد او را فراگرفته و چيزى از اعمال و رفتار و گفتار او از دايره احصا، بيرون نخواهد بود و از سوى ديگر كيفر و پاداش را در كمين وى گذارده به گونه‌اى كه هيچ عملى بدون جزا نخواهد بود- اين امر سبب مى‌شود كه به تقوا و پرهيزكارى روى بياورد و از مخالفت فرمان خدا بپرهيزد! تعبير «أحاط بكم الإحصاء» كه برگرفته از آيه شريفه: «وَ أَحاطَ بِما لَدَيْهِمْ وَ أَحْصى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ عَدَداً»؛ خداوند به آنچه نزد آنها است احاطه دارد و همه چيز را دقيقا احصا كرده است» [١]. مى‌باشد، تعبير لطيفى است كه نشان مى‌دهد انسان چنان در چنبر احصاى الهى واقع شده، كه هيچ عملى از او بى‌حساب و كتاب نيست. تعبير به‌ «أرصد لكم الجزاء» نيز تعبير لطيفى است كه نشان مى‌دهد پاداش و كيفر الهى، همچون مراقبى هوشمند، در كمين انسانها نشسته تا هيچ يك از اعمال آن‌ها، از اين دايره بيرون نرود.

در هفتمين و هشتمين وصف مى‌فرمايد: «همان كسى كه شما را با نعمت‌هاى گسترده و بخشش‌هاى وسيع (خود) مقدّم داشته و با دلايل رسا و روشن، شما را (از مخالفت فرمانش) بيم داده است» (و آثركم بالنّعم السّوابغ، و الرّفد [٢] الرّوافع‌ [٣]، و أنذركم بالحجج البوالغ).

[١] سوره جنّ، آيه ٢٨.

[٢] «رفد» جمع «رفده» از مادّه «رفد» (بر وزن دفع) به معناى نصيب و بخشش و جايزه است.

[٣] «روافغ» جمع «رافغه» از مادّه «رفغ» همان طور كه قبلا نيز اشاره شد، به معناى گستردگى و وسعت است.

بنابراين «الرّفد الرّوافغ» به معناى عطاياى گسترده پروردگار است.