پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٨ - آثار تربيتى معرفة اللّه

نكته‌

آثار تربيتى معرفة اللّه‌

بى‌شك معرفة اللّه و شناخت اسما و صفات او، موضوعيّت دارد و هر كس بايد تا آنجا كه مى‌تواند از اين معرفت بهره بگيرد و به تعبيرى ديگر: «نفس اين معرفت، براى انسان مايه تكامل و قرب الى اللّه است.» ولى با اين حال، اين حقيقت را نبايد فراموش كرد كه توجّه به اين اوصاف كمال و جمال تأثير بسيار مهمّى در تربيت نفوس انسانها دارد و توجّه به كمال مطلق، انسان را به سوى همانندى- هر چند در مرحله بسيار پايينى باشد- سوق مى‌دهد.

به عبارت روشنتر: هنگامى كه ما مى‌گوييم خداوند نسبت به همه چيز عالم و قادر و توانا است و او را به خاطر علم و قدرتش مى‌ستاييم و حمد و ثنا مى‌گوييم چگونه مى‌پسنديم كه خودمان در جهل مطلق و ضعف و ناتوانى كامل باشيم. آن حمد و ستايش ما را به كسب كمال بيشتر و قدرت و توان فزونتر دعوت مى‌كند. اين در مورد «صفات ذات».

در مورد «صفات افعال» نيز، هنگامى كه خدا را به رحمانيّت و رحيميّت مى‌ستاييم و مى‌گوييم: «رحمته وسعت كلّ شي‌ء، رحمتش همه چيز را در بر گرفته» [١] بلكه مى‌گوييم رحمت خاصّ او، گر چه ويژه بندگان باتقوا است ولى رحمت عامّش دوست و دشمن را فرا گرفته و خوان نعمت بى‌دريغش، همه جا كشيده، چگونه ممكن است ما از اين صفت والا به كلّى بى‌بهره باشيم، نه به دوست رحم كنيم و نه به دشمن، و پيمانه قلب ما به كلّى از رحمت تهى باشد؟! به همين ترتيب توجّه به ساير صفات كماليّه او، اعمّ از صفات ذات و صفات فعل (جود و سخاوت و مغفرت و عزّت و عفو و بخشش و مانند آن) پرتوى از اين صفات برجسته را در وجود ما منعكس مى‌سازد و به سوى آن جذب مى‌كند!

[١] برگرفته از آيه ١٥٦ سوره اعراف، كه مى‌فرمايد: «وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْ‌ءٍ»