پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٢ - جلوههاى جلال و جمال او

كه (همگان) در بلاها و مشكلات چشم اميد به او دوخته‌اند و در نعمت‌ها از او بيم دارند. (كه مبادا كفران، مايه سلب نعمت گردد).

شرح و تفسير

جلوه‌هاى جلال و جمال او

در بخش دوم- كه بخش آخرين اين خطبه است- نيز همچنان اوصاف پروردگار، يكى بعد از ديگرى تشريح مى‌شود و با تعبيراتى كوتاه و بسيار پرمعنا و لطيف، دقايق صفات الهى توضيح داده مى‌شود. در اين بخش، هشت وصف از اوصاف الهى كه توجّه به آنها در تربيت انسانها بسيار مؤثّر است مورد بحث و بررسى قرار گرفته است.

نخست مى‌فرمايد: «خداوند مخلوقات را نيافريده تا پايه‌هاى حكومت خود را تحكيم كند، و نه براى بيم از حوادث آينده بوده، و نه براى اين كه در مبارزه با همتاى خود ياريش دهند، و نه به خاطر اين كه از فخر و مباهات شريكان فزون طلب و مخالفان برترى‌جوى، جلوگيرى نمايد» (لم يخلق ما خلقه لتشديد سلطان و لا تخوّف من عواقب زمان، و لا استعانة على ندّ [١] مثاور، [٢] و لا شريك مكاثر، [٣] و لا ضدّ منافر [٤]).

از آنجا كه ما همه چيز را با مقياس وجود و صفات و افعال خود اندازه مى‌گيريم،

[١] «ندّ» (بر وزن ضدّ) در اصل به معناى مقابل و مخالف چيزى يا كسى است و به تعبير ديگر: به معناى همانندى است كه به مقابله برمى‌خيزد، لذا گاهى آن را به «ضدّ» نيز تفسير كرده‌اند.

[٢] «مثاور» در اصل از مادّه «ثور» به معناى هيجان آمده است و لذا «اثاره» به معناى پراكندن چيزى است و «مثاوره» به معناى هيجان دو شخص يا دو چيز بر ضد يكديگر است، از اين رو به معناى «محاربه» نيز گفته شده است.

[٣] «مكاثر» از مادّه «كثرت» به معناى فزونى است و «مكاثر» به كسى گفته مى‌شود كه فزون‌طلب است و يا به خاطر داشتن مال و قدرت زياد، فخرفروشى مى‌كند.

[٤] «منافر» از مادّه «نفرت» به معناى دورى گزيدن و ناخوش داشتن چيزى است.