پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩ - تا مىتوانيد توشه برگيريد

همانگونه كه در حديثى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم:

«إنّ للقبر كلاما فى كلّ يوم يقول: أنا بيت الغربة ... أنا روضة من رياض الجنّة أو حفرة من حفر النّار

، قبر همه روز سخنى دارد و سخنش اين است: من خانه غربتم ... من باغى از باغهاى بهشت، يا حفره‌اى از حفره‌هاى آتشم!» [١].

البته اين بهشت و دوزخ، بهشت و دوزخ برزخى است نه بهشت و دوزخ قيامتى.

بهر حال، امام عليه السّلام در اين قسمت از خطبه، از نزديك بودن قيامت و پاداش و كيفر خبر مى‌دهد هر چند دنياپرستان محجوب، آن را دور مى‌دانند.

سپس در دومين جمله از اين فراز، امام عليه السّلام به نكته مهمى اشاره مى‌كند كه نشان مى‌دهد مرگ كه دريچه بهشت و دوزخ است از آدمى چندان دور نيست هر چند غالب مردم از آن غافلند، مى‌فرمايد: «مقصدى كه گذشتن لحظات، فاصله آن را مى‌كاهد، و عبور ساعت‌ها، آن فاصله را نابود مى‌كند، سزاوار است كه بسيار كوتاه باشد.» و إنّ غاية تنقصها اللّحظة، و تهدمها السّاعة، لجديرة بقصر المدّة.

منظور از «غايت» در اينجا همان عمر آدمى يا پايان عمر است كه لحظه به لحظه، از آن كاسته مى‌شود و گذشت هر ساعتى، بخشى از آن را ويران مى‌كند، چرا كه مجموع عمر، تركيبى از ساعات و لحظه‌هاست.

اين همان حقيقتى است كه در سوره «و العصر» به آن اشاره شده و مى‌فرمايد:

«إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ»؛ هر انسانى گرفتار خسران است. (و چه بخواهد يا نخواهد سرمايه عمر را تدريجا از كف مى‌دهد).» و نيز همان حقيقتى است، كه در يكى از كلمات قصار، به آن اشاره شده: «نفس المرء خطاه إلى أجله، هر نفسى كه انسان مى‌كشد يك گام به مرگ نزديكتر مى‌شود.» [٢] چرا كه قلب و مغز و اعضاى هر انسانى استعداد معيّنى براى زيستن‌

[١] كافى جلد ٣، صفحه ٢٤٢.

[٢] كلمات قصار، جمله ٧٤.