پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢١ - وسوسههاى شياطين، مانع ديگر

مى‌فرمايد: « (اين كار ادامه مى‌يابد) تا شيطان به تدريج پيروان خود را فريب داده، درهاى سعادت را به روى گروگان خود ببندد (ولى در سراى آخرت كه همگى در محضر عدل الهى حاضر مى‌شوند) شيطان آنچه را آراسته بود، انكار مى‌كند، و آنچه را سبك جلوه داده بود، بزرگ مى‌شمرد، و از آنچه فريب خوردگان را ايمن ساخته بود برحذر مى‌دارد (ولى افسوس كه زمان جبران سپرى شده است!).» (حتّى إذا استدرج قرينته، و استغلق رهينته، أنكر ما زيّن، و استعظم ما هوّن، و حذّر ما أمّن).

تعبير به «إستدرج» اشاره به اين نكته است كه وسوسه‌هاى شيطان معمولا به صورت گام به گام است، تا در افراد كارگر بيفتد، غالبا ناگهانى و دفعى نيست تا افرادى كه حتّى كمى تقوا در وجودشان است، مقاومت به خرج دهند و شايد تعبير به‌ «لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ» (پيروى از گامهاى شيطان نكنيد) كه در آيات متعدّدى از قرآن مجيد آمده است‌ [١] نيز، اشاره به همين نكته باشد.

تعبير به «قرينته» گويا از آيه شريفه‌ «وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ»، هر كس از ياد خدا روى گردان شود، شيطانى را بر او مسلّط مى‌كنيم كه همواره قرين او باشد» [٢] گرفته شده، در واقع شيطان چنان به پيروان خود نزديك مى‌شود، كه زندگى آنها هرگز از او جدا نيست و قرين و مقارن اويند.

تعبير به‌ «إستغلق رهينته» اشاره به اين است كه شيطان پيروان خود را به گروگان مى‌گيرد و راههاى بازگشت را به روى آنها مى‌بندد.

درست همچون شياطين انس، كه وقتى افرادى را براى فساد به دام مى‌اندازند آنها را از جهات مختلف آلوده و وامدار مى‌كنند، به طورى كه نتوانند گامى جز در مسير اطاعت آنها بردارند.

ولى در قيامت كه پرده‌هاى نيرنگ و فريب و غرور كنار مى‌رود و هر كس هر چه‌

[١] سوره بقره، آيه ١٦٨ و ٢٠٨، سوره انعام، آيه ١٤٢ و سوره نور، آيه ٢١.

[٢] سوره زخرف، آيه ٣٦، شبيه اين تعبير در سوره فصّلت آيه ٢٤، نيز آمده است.