پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٦ - از پيشگويىهاى منجّمان بپرهيزيد

بيراهه باز مى‌يابيد)» (أيّها النّاس، إيّاكم و تعلّم النّجوم، إلّا ما يهتدى به في برّ أو بحر).

بنابراين، ستاره‌شناسى و استفاده از وضع ستارگان در آسمان، براى پيدا كردن جادّه‌ها در دريا و صحرا و همچنين امور ديگرى از اين قبيل كه بر واقعيت‌هاى اوضاع ستارگان بنا شده است، نه تنها ممنوع نيست، بلكه گاه جزء علوم «لازم‌التّعليم» محسوب مى‌شود، چرا كه با نظام جامعه انسانى سر و كار دارد.

قرآن مجيد نيز به اين موضوع به عنوان يك نعمت مهمّ الهى و يكى از نشانه‌هاى توحيد اشاره كرده مى‌فرمايد: «وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ»، و به وسيله ستارگان (به هنگام شب) هدايت مى‌شوند.» [١] و در جايى ديگر مى‌فرمايد: «وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ»، او كسى است كه ستارگان را براى شما قرار داد، تا در تاريكى‌هاى خشكى و دريا به وسيله آنها راهنمايى شويد. ما نشانه‌ها (ى خود) را براى كسانى كه آگاهند بيان داشتيم.» [٢] اين تعبيرات نشان مى‌دهد كه قرآن انسانها را براى فرا گرفتن اين بخش از علم نجوم تشويق مى‌كند. آنچه ممنوع است همان چيزى است كه به عنوان «احكام نجوم» معروف شده، يعنى از اوضاع كواكب و چگونگى تقارن و تباعد (دورى و نزديكى) آنها مسايلى را كشف مى‌كنند و پيشگويى‌هايى نسبت به حال اشخاص، گروهها و جامعه بشرى مى‌نمايند كه بخشى از آن، كلّى گويى‌هايى است كه هر كس توانايى آن را دارد، بى‌آن كه نگاهى در اوضاع كواكب كرده باشد، يا بيان جزئيّاتى است كه با حدس و گمان همراه است و در بسيارى از مواقع خلاف آن ثابت مى‌شود همان‌گونه كه در شأن ورود خطبه بالا، بيان شد.

به همين دليل امام عليه السّلام در ذيل كلامش مى‌فرمايد: « (اين كه شما را از فراگيرى‌

[١] سوره نحل، آيه ١٦.

[٢] سوره انعام، آيه ٩٧.