پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٣ - خطاهاى منجمان

كذّب القرآن، و استغنى عن الاستعانة باللّه في نيل المحبوب و دفع المكروه).

ديگر اينكه: «تو با اين ادّعا مى‌خواهى، كسانى كه به دستورت عمل مى‌كنند تو را ستايش كنند، نه پروردگار خود را! زيرا به گمان خود، تو او را به ساعتى كه در آن به مقصود مى‌رسد و از زيان بر كنار مى‌ماند، هدايت كرده‌اى!» (و تبتغي في قولك للعامل بأمرك أن يوليك الحمد دون ربّه، لأنّك- بزعمك- أنت هديته إلى السّاعة الّتي نال فيها النّفع، و آمن الضّرّ!!).

اين دو نتيجه خطرناك و شرك‌آلود را كه امام عليه السّلام به ادّعاى آن منجّم نسبت مى‌دهد به خاطر نكته دقيقى است كه در مسأله تفاوت ميان حالات نجوم و احكام نجوم- به اعتقاد منجّمان پيشين- نهفته است.

توضيح اينكه: علم نجوم از قديم‌ترين ايّام در ميان بشر وجود داشته است. شايد كسانى كه قبل از تاريخ نيز زندگى مى‌كردند اطّلاعات و آگاهى‌هايى از نجوم داشتند ولى بعد از تاريخ و ظهور خطّ كه علوم «سابقين» از طريق نوشته‌ها به «لاحقين» رسيد و دامنه علم گسترده شد، علم نجوم مانند ساير علوم، به سرعت پيشرفت كرد و نظامات خاصّى كه در ميان ستارگان آسمان و حركت سيّارات منظومه شمسى و حركت گروهى و جمعى ستارگان ثوابت، وجود داشت يكى بعد از ديگرى كشف شد و «تقويم» بر اساس حركت نجوم و ماه و خورشيد به وجود آمد.

تقارن پاره‌اى از حركات نجومى، با بعضى از حوادث زمينى، كم‌كم سبب شد كه گروهى از منجّمان اعتقاد پيدا كنند كه حركات ستارگان در سرنوشت زمينيان مؤثّر است. اين پندار به قدرى گسترده شد كه تدريجا براى هر انسانى ستاره‌اى در آسمان قايل شدند و سرنوشت او را به حركات آن ستاره گره زدند و كم‌كم علم تازه‌اى به عنوان علم «احكام نجوم» در كنار علم «احوال نجوم» شكل گرفت.

«احوال نجوم» تنها بر اساس مشاهدات و محاسباتى بود كه درباره حركات‌