پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥١ - ٢- مسخ و تحريف حقايق و معارف اسلامى، مانند

٢- دگرگونى در روش زندگى خلفا و استفاده از روش پادشاهى روم و ايران.

٣- چگونگى مصرف بيت المال. در دوره «معاويه» بيت‌المال به صورت ثروت شخصى شاه و دودمان شاهى درآمد و كسى نيز نمى‌خواست درباره حساب و كتاب بيت‌المال از حكومت باز خواست كند.

٤- پايان آزادى ابراز عقيده و امر به معروف و نهى از منكر. اين روش از عهد معاويه با كشتن «حجر بن عدى» آغاز شد.

٥- پايان آزادى دستگاه قضايى اسلام.

٦- خاتمه حكومت شورايى.

٧- ظهور تعصّبات نژادى و قومى.

٨- نابودى برترى قانون. [١]

٢- مسخ و تحريف حقايق و معارف اسلامى، مانند:

١- ناسزا و دشنام‌گويى نسبت به ساحت مقدس اميرالمؤمنين على عليه السّلام و جعل احاديث در مذمّت آن حضرت و مدح معاويه.

معاويه خود مى‌گفت سبّ و لعن على عليه السّلام بايد آن قدر گسترش يابد تا كودكان با اين شعار بزرگ شده و جوانان با آن پير شوند و هيچ كس از او فضيلتى نقل نكند. [٢] وقتى از «مروان حكم» سؤال شد كه چرا چنين مى‌كنيد؟ در پاسخ گفت: «لا يستقيم لنا الأمر إلّا بذلك، حكومت جز به اين صورت براى ما سامان نمى‌يابد.» [٣] «ابن ابى الحديد» نوشته است كه معاويه گروهى از صحابه و تابعين را بر انگيخت تا بر ضدّ «امام على عليه السّلام» احاديثى نقل كنند. از جمله آنها «ابوهريره»، «عمرو بن العاص»، «مغيرة بن شعبه» و «عروة بن زبير» بودند. [٤]

[١] خلافت و ملوكيّت، صفحه ١٨٨ تا ٢٠٧، به نقل از تاريخ سياسى اسلام، جلد ٢، صفحه ٤٠٧- ٤٠٨.

[٢] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٤، صفحه ٥٧.

[٣] انساب الاشراف، جلد ١، صفحه ١٨٤، به نقل از تاريخ سياسى اسلام، جلد ٢، صفحه ٤٠٩.

[٤] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٤، صفحه ٦٣.