استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٤ - عاقله

جواب: فرقى بين ارش و ديه در اين جهت نيست.

٢- در جراحات متعدّدى كه ديه مجموع آن معادل موضحه يا بيشتر، ولى منفرداً كمتر است (اعمّ از اين كه ديه مقدّره داشته باشد، يا نداشته باشد) چطور؟

جواب: جنايات مستقلّه كه هر كدام ديه آن كمتر از موضحه است، مشمول حكم عاقله نيست.

٣- جراحاتى وارد شده كه كمتر از موضحه ديه دارد، لكن عيبى از آن حاصل شده كه ديه جراحت به همراه عيب معادل موضحه يا بيشتر مى‌شود. در اين صورت عاقله ضامن است؟

جواب: در اين فرض كه جنايت، جنايت واحده است، شامل مى‌شود.

سؤال ١٢٩٥- هرگاه قتل خطاى محض با علم قاضى ثابت شود، ديه بر عهده چه كسى است؟ عاقله، يا خود جانى؟

جواب: احتياط واجب آن است كه خود جانى بپردازد.

سؤال ١٢٩٦- اگر مجنون يا صغير، بر پدر خود ضرب يا جرحى كه ديه آن بر عهده عاقله است وارد كند، مسئول پرداخت ديه كيست؟

آيا در اين مورد خاص مى‌توان ساير اقرباى نسبى مجنون يا صغير را كه جزء ورثه فعلى او محسوب نمى‌شوند (مانند برادران) به ترتيب اقربيّتِ به جانى مسئول پرداخت ديه به عنوان عاقله دانست؟

جواب: آرى ديه بر عاقله است، ولى سهمى از آن به صغير يا مجنون نمى‌رسد.

سؤال ١٢٩٧- در رابطه با كيفيّت و شرايط مسئوليّت عاقله پاسخ دهيد:

الف) در مورد جنايات خطاى محضِ عاقلِ بالغ، تنها ديه قتل و جراحت‌هاى موضحه و زيادتر از آن بر عهده عاقله مى‌باشد، و ديه جنايات كمتر از موضحه بر عهده خود جانى است. آيا اين حكم در مورد نابالغ و ديوانه نيز صادق است؟ به عبارت ديگر، ديه جراحات كمتر از موضحه كه نابالغ (مميّز و غير مميّز) و يا ديوانه به ديگرى وارد مى‌كند، بر عهده كيست؟

جواب: آرى اين حكم درباره صبى و مجنون نيز جارى است، و مادون‌