استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٣ - فصل سى و هشتم احكام احياى موات

جواب: ظاهر ادلّه اين است كه اين احكام مربوط به زمينهاى موات مى‌باشد.

ولى در زمين‌هاى ملكى هم بايد بهره‌بردارى هر كدام از مالكين در حدّى باشد كه در عرف عقلا معمول است، و زائد بر آن در صورتى كه باعث ضرر بر ديگران شود، اشكال دارد.

٢- در هر دو فرض، آيا بعد از خشك شدن قنات، يا چشمه، يا چاه سابق، بازهم حكم باقى است؟

جواب: در صورتى كه چاه خشك شود، و صاحبش از احيا آن صرف نظر كند، احداث قنات و چشمه ديگر مانعى ندارد.

٣- در فرض دو سؤال بالا، و وجود منع و لزوم رعايت حدود تعيين شده، اگر شخصى رعايت نكند، و در ملك يا منزل خود چشمه يا قنات يا چاهى حفر كند، و آب استخراج نمايد، آيا اين آب را مالك مى‌شود، و براى او مباح است؟

جواب: در موارد ممنوع احتياط آن است كه بر آن آب حكم آب غصبى را جارى كنند.

٤- در فرض سؤال فوق، اگر از آب مذكور محصولاتى مثل سبزى و ميوه و مانند آن به دست آورد، چه حكمى دارد؟ آيا اين محصولات حرام است؟!

جواب: محصولاتى كه از آن به دست مى‌آيد، حرام نيست، ولى احتياط آن است كه نسبت به پول آب با شخصى كه ضرر به او وارد شده مصالحه كنند.

سؤال ٨٤٧- روستايى است كه از سابقه تاريخى آن حدود هفتصد سال مى‌گذرد.

اين روستا داراى يك رشته قنات است كه از داخل بعضى از خانه‌هاى مسكونى و باغها مى‌گذرد، و براى كشاورزى در خارج از باغها مورد استفاد قرار مى‌گيرد. در اين سالهاى خشك‌سالى، كه مقدارى از آب قنات كم شده، بعضى از كشاورزان مدّعى هستند كه مقدارى از آب قنات در منازل بر اثر خرابى نهر قديمى، و مقدارى هم در باغها به خاطر ريشه‌ى درختان از بين مى‌رود. لذا بنا دارند نهر اين قنات را، كه چند صد سال است از داخل خانه‌ها عبور مى‌كرده، به خارج از محل انتقال دهند، و نهر داخل باغها را با سيمان اصلاح كنند، كه اين كار با مخالفت صاحبان منازل و مالكين‌