استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩ - ٦- نبش قبر

مورد مى‌باشد، به علّت ممانعت از دفن و متروكه شدن به تدريج از صحنه شهر ناپديد، يا به كانونهايى پرمسأله تبديل شده، و بعضاً به مأمن افراد فاسد و معتاد مبدّل گشته‌اند. در حالى كه با امكانات فضاى سبز، يا مجتمعات آموزشى و فرهنگى، توان بالقوّه تبديل شدن به فضاى عمومى و عرصه اجتماعى را دارا مى‌باشند. ليكن با توجّه به احكام شرعى خاص گورستانها، در اين راستا ابهاماتى وجود دارد كه خواهشمند است در هر مورد فتواى خود را مرقوم فرماييد:

١- آيا حرمت نبش قبر فقط مربوط به مسلمانان است، يا شامل همه پيروان اديان آسمانى، بلكه نوع انسانها مى‌شود؟

٢- نبش قبر پس از چند سال جايز است؟ آيا نسبت به همه متوفّيان يكسان است؟

٣- آيا پس از انقضاى مدّت فوق، محدوديّتى از جهت شخصيّت متوفّى وجود دارد؟

٤- آيا پس از انقضاى مدّت فوق، محدوديّتى از جهت تغيير كاربرى، بدون اين كه اثرى از گورستانها باقى بماند، وجود دارد؟

٥- تخريب قبور قبل از موعد، بدون اين كه منجر به نبش آن شود، چه حكمى دارد؟

جواب ١ تا ٥: نبش قبر مسلمين و غير مسلمانانى كه در پناه اسلام زندگى مسالمت‌آميز دارند جايز نيست. و چنانچه قبرستان كاملًا متروكه باشد مى‌توان از آن براى كارهاى عام المنفعه مانند مسجد، مدرسه و امثال آن استفاده كرد. البتّه تخريب قبر با نبش قبر متفاوت است، و اگر قبور مربوط به بزرگان علما و شخصيّت‌هاى برجسته جامعه بوده باشد، تخريب آن جايز نمى‌باشد.

سؤال ١٦٥- آيا شكافتن قبر به منظور تشريح بدن ميّت، براى نجات فرد متّهم به قتل، يا شناخت قاتل، و اصولًا امورى كه اهميّت آن بيش از هتك حرمت ميّت است، جايز مى‌باشد؟

جواب: در فرض مسأله بالا، كه پاى امور مهمترى در ميان است، نبش قبر جايز است.