استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٤ - موجبات ضمان

متوفّى داخل چاه مى‌شود، هرچه كارگران اصرار مى‌كنند كه به اهالى اطّلاع دهند، صاحب چاه مانع مى‌شود. بعد از گذشت يك ساعت و نيم، اهالى قريه مطّلع شده، و متوفّى را از چاه خارج مى‌كنند. آيا صاحب چاه، كه متوفّى را از خطر تراكم گاز در چاه مطّلع نكرده، و نيز مردم قريه را خبر نكرده كه فلان كس در چاه افتاده، مقصّر و ضامن ديه مى‌باشد؟

جواب: در صورتى كه شخص عابر با ميل خود وارد چاه شده، كسى مسئول ديه او نيست. و اگر صاحب چاه مى‌توانسته در نجات او بكوشد و كوتاهى كرده مستحقّ تعزير است؛ امّا ديه بر او نيست. و اگر صاحب چاه از او دعوت كرده كه در آن چاه وارد شود، و او از خطرات بى‌خبر، و صاحب چاه با خبر بوده و به او اطّلاع نداده، مسئول است.

سؤال ١١٣٨- زيد اتومبيل خود را در اختيار فرزندش عمرو گذاشته، و عمرو كه با دخترى به صورت غير شرعى دوست بوده، اتومبيل را در اختيار او مى‌گذارد. پدر عمرو، كه دختر را در خيابان، در حال رانندگى مشاهده كرده، او را با اتومبيل خود تعقيب، و دختر كه متوجّه تعقيب وى شده بر سرعت خود مى‌افزايد. در نهايت كنترل خود را از دست داده، و عابرى را به قتل، و عابر ديگرى را مصدوم مى‌نمايد.

كاردان فنّى عنوان نموده كه مقصّر آن دختر است، ولى زيد (پدر عمرو) نيز ٣٠% در وقوع تصادف مقصّر مى‌باشد. لطفاً بفرماييد:

١- آيا زيد هم مقصّر است و بايد ديه بپردازد؟

جواب: در صورتى كه هدف زيد به دست آوردن مال خود بوده، تقصيرى ندارد، و چيزى از ديه بر او نيست.

٢- نظر به اين كه آن دختر فاقد گواهينامه بوده، و عمرو اتومبيل را به شخص فاقد گواهينامه داده، و اين كار از نظر قانون جرم است، آيا عمرو نيز نسبت به پرداخت ديه مسئوليّتى دارد؟

جواب: او از نظر پرداخت ديه مسئول نيست؛ ولى به خاطر عملش مستحقّ تعزير است.