استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٩ - تبديل قصاص به ديه

تبديل قصاص به ديه‌

سؤال ١١٠٣- اگر ولىّ دم در قتل عمد مطالبه ديه كند، و قاتل حاضر به پرداخت آن نشود، آيا مى‌توان او را به پرداخت ديه محكوم نمود؟

جواب: ديه در قتل عمد تنها با توافق طرفين قابل وصول است، و نمى‌توان قاتل را اجبار كرد.

سؤال ١١٠٤- اگر قاتل عمد قبل از اجراى قصاص خودكشى كند، آيا ديه ساقط مى‌شود؟

جواب: ديه از اموال او برداشته مى‌شود.

سؤال ١١٠٥- هرگاه قاتل فرار كند و تا هنگام مُردن به او دسترسى نباشد، در اين صورت تكليف ديه چيست؟

جواب: مى‌توان ديه را از اموال او برداشت.

سؤال ١١٠٦- شخصى زنِ برادر خود را كشته، و از سوى قوّه قضائيّه محكوم به قصاص شده است. مدّتى از اين حكم گذشته، و قاتل در زندان مى‌باشد. دادگاه به پدر مقتول اطّلاع داده كه فاضل ديه را پرداخت كنيد، تا حكم قصاص اجرا گردد.

ولى چون پدر مقتوله شخص بى‌بضاعت و فقير و عائله‌مندى است، قادر به پرداخت فاضل ديه نمى‌باشد. لذا از افراد خيّر و اقارب و عشيره كمك مالى مى‌طلبد. آيا از نظر شرع مطهر، آنها مى‌توانند به عنوان تبرّع و بلا عوض، يا به عنوان وجوهات شرعيّه به ايشان كمك كنند، تا او بتواند قاتل دختر خود را قصاص كند؟

جواب: هرگاه حاكم شرع تشخيص دهد كه يك مصلحت مهمّ اجتماعى بر اين مسأله مترتّب مى‌شود، مى‌تواند اين كار را انجام دهد. ولى قصاص‌هايى كه براى اهداف شخصى صورت مى‌گيرد، مشمول اين حكم نيست. و چه بهتر كه از قصاص صرف نظر شود، و به سراغ ديه بروند.

سؤال ١١٠٧- چنان چه اولياى دم على‌رغم اصرار بر قصاص، قدرت پرداخت فاضل ديه را نداشته باشند، و از طرفى به طور عادى نيز اميدى به تمكّن آنان در آينده نباشد، بفرماييد: