فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٧٣ - مقصود از صورتهاى جسمى و نوعى چيست؟

پايه گذار نظريه حركت جوهرى، معتقد است كه نفس هر انسان در نخستين روزهاى پيدايش خود، بسيار ضعيف و ناتوان است. ولى كم كم بر اثر تبدل جوهرى و تكامل ذاتى، رو به اشتداد نهاده و از نظر واقعيت به كمال عالى خود مى رسد. به گونه اى كه تفاوت درجه جوهرى نفس يك انسان چهل ساله، يا كودك شيرخواره از زمين تا آسمان است.

و اين در حالى است كه از نظر منكران حركت در جوهرـ از جمله شيخِ مكتب مشاء بوعلى سينا و پيروان او ـ درجه وجودى نفس كودك با يك انسان بزرگ، وواقعيت و حقيقت آن دو، يكى است اگر تفاوت ميان اين دو وجود دارد به علت يك رشته صفات اكتسابى است كه انسان بزرگسال آن را كسب كرده است، بى آنكه كوچكترين تفاوتى در جوهر ذات اين دو انسان به وجود آمده است.

اكنون كه با اين اصطلاح آشنا شديم، لازم است كه برهان حركت در جوهر را كه مناسب با افكار همگانى است مطرح نماييم، و از آنجا كه هدف، خدمت به جوانان حقيقت جو و پژوهشگر است، از به كار بردن اصطلاحات پيچيده خوددارى مى كنيم.