فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٦ - ماترياليسم ميكانيكى

ژرژ پوليستر با تمام تلاشى كه كرده نتوانسته است تفاوت اين دو مكتب را به طور روشن بيان كند. روشنترين بيان همان است كه برخى در اين مورد دارند.

ماترياليسم مكانيكى در برابر ماترياليسم ديناميكى قرار گرفته است و اختلاف اين دو مكتب در تعيين علت است.

ماترياليسم مكانيكى، «عليت» را در خارج از خود شىء مى داند و هرگز معتقد نيست كه آنتى تز از بطن (تز) زاييده مى شود، يعنى معلول از بطن علت به وجود مى آيد.

در صورتى كه ماترياليسم ديناميكى به منطق ديالكتيك معتقد بوده، تمام رويدادها وجلوه هاى هستى را بر اساس «تز»، «آنتى تز» و «سنتز» تفسير مى كند و معتقد است كه معلول از بطن علت به وجود مى آيد ونقيض علت خويش است، سپس معلول رشد و نمو كرده علت خود را دربرمى گيرد، و با يك جهش، با آن تركيب جديدى كه همان «سنتز» باشد به وجود مى آورد و خود اين سنتز به نوبه خود باز نقيض خود را در بطن خود پديد مى آورد، يعنى سنتز نيز به تز و آنتى تز و سنتز تبديل مى گردد.

همه اين مطالب را مى توان با مثال مشهور تخم مرغ و جوجه، پياده كرد.[١]

چنانچه مقصود طرفداران ماترياليسم ديناميك، آن است كه بگويند كه همه حركتها امر مصنوعى و سطحى نيست بلكه قسمتى از آنها حركت ذاتى و درونى است كه اشيا را به كمال مى رساند، سخن حق و استوارى گفته اند، ولى