فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٤٩ - در تكاپوى فيزيكى عامل خارجى مؤثر است

حركت وتكاملى در كار نيست تا درباره ريشه آن گفتگو كنيم.

٢. در تكاپوى فيزيكى نيز،عامل خارجى مؤثر است

در عمليات فيزيكى ومكانيكى، هر نوع تحول، محصول تأثير انرژيهاى خارجى روى مواد است، بدون اينكه تضادى در درون باشد. مثلاً مكانيزم تبخير آب جز اين نيست كه انرژى لازم براى بالا بردن حرارت از خارج وارد محيط آب مى شود، و در نتيجه ملكولهاى آب از همديگر جدا شده به صورت بخار از ظرف بالا مى رود. همچنين گرم و منبسط شدن جسمى مانند آهن جز با دخالت عامل خارجى صورت نمى پذيرد. گرم شدن يك جسم و ذوب آن، جز اين نيست كه ملكولهاى جسم مزبور حرارت را از خارج جذب مى كنند و در سايه جذب حرارت، اتمهاى جسم به حالت جنب وجوش درمى آيند و در نتيجه بر حجم جسم افزوده شده و جسم، حالت انبساط ويا ذوبان به خود مى گيرد.

٣. تبديل عناصر به يكديگر، از طريق تجزيه و تركيب صورت مى گيرد

بر خلاف انديشه هگل، تبديل عناصر به يكديگر از طريق تضاد درونى صورت نمى گيرد، بلكه اين نوع تبدلات از طريق تجزيه عنصر از چند الكترون و پروتون و يا تركيب آن با چند الكترون و پروتون ديگر انجام مى شود، بدون آنكه تضادى از درون مايه اين نوع دگرگونيها گردد. در اينجا، به عنوان نمونه، دو مورد از آن تبديلات را ذكر مى كنيم و براى اينكه عموم خوانندگان از آن بهره مند شوند از آوردن اصطلاحات و فرمولهاى علمى دورى مى جوييم.

١. عنصرى به نام عنصر «راديوم» وجود دارد كه داراى ٨٨ الكترون و ٨٨