فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٩٦ - ١ روبناى جامعه تابع زيربناى آن است

٢٩

فصل گذشته، ما را به مفاد اصل همبستگى و ميزان صحت واستوارى آن آشنا ساخت. آنچه فعلاً مهم است اين است كه ببينيم ماركسيسم از اين اصل چه نتيجه يا نتايجى را مى گيرد؟

بارها گفته ايم كه فلسفه ماركس توجيه گر يك رشته نظريات اجتماعى واقتصادى بوده وبا طرح اين اصول مى خواهد به اصطلاح «تز» اجتماعى و اقتصادى خود را توجيه كند، وهرگز شناخت جهان بالذات براى آن مطرح نيست. بنابراين بايد ديد كه خود ماركس و تئوريسينهاى ديگر از اين اصل چه نتايجى را مى گيرند. ذيلاً به خلاصه اين نتايج اشاره مى كنيم:

١. روبناى جامعه تابع زيربناى آن است

مهمترين نتيجه اى كه ماركسيسم از اصل فوق مى گيرد همان تأثير زيربناى جامعه (ابزار توليد و تكامل آن) در روبناى جامعه (كه همان روابط اقتصادى است) وتأثير روابط اقتصادى در امورى نظير فرهنگ و هنر ومذهب است، و اين اصل مهمترين اصل در ماترياليسم تاريخى محسوب مى شود ما