فلسفه اسلامى و اصول ديالك تيك - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٤٦ - هر قوه اى با فعليتى همراه است

شدن» از واقعيت خاصى برخوردار نباشد، بايد در همه چيز لياقت تحول به همه چيز وجود داشته باشد، مثلاً دانه گندم بتواند به بوته جو تبديل شود، در صورتى كه واقعيت خارجى اين امر را تكذيب مى كند، پس بايد پذيرفت كه اين قوه و نيرو از واقعيت خاصى برخوردار است، و خود قوه يك نوع وجودى است ، همان طور كه فعليت ، يك نوع وجود ديگر است ـ هر چند «قوه و استعداد» وجود مستقلى از ماده ندارند.

٧. هر قوّه اى، با فعليتى همراه است

نكته قابل ملاحظه اين است كه بدانيم هر امكان و قوه اى با فعليتى همراه است وتوضيح اين مطلب با دقت در مورد دانه گندم و تخم مرغ روشن ميشود. چه، فرض اين است كه در دانه گندم يا تخم مرغ، امكان بوته گندم شدن و همچنين مرغ شدن وجود دارد و ما نام اين امكان را قوه مى گذاريم(از اين پس، هر موقع نامى از قوه مى بريم مقصود از آن، امكان چيز ديگر شدن است). ولى همين قوه در دانه گندم و تخم مرغ با صورتى (و به تعبير فلسفى: با فعليتى) به نام گندم يا تخم مرغ همراه است. از ينروست كه مى گوييم دانه گندم و تخم مرغ، بالفعل دانه گندم و تخم مرغ است، ولى قوه بوته گندم يا مرغ شدن را دارد، و به عبارت ديگر، قوه و فعليت به هم آميخته است.

زيرا هر جزئى از اجزاى حركت، تكاملى نسبت به جزء پيشين، و پايه اى براى تكامل آينده برتر است، به تعبير ديگر، فعليتى است نسبت به وضع گذشته، وقوه و توانى نسبت به وضع آينده. مثلاً جوجه نسبت به تخم مرغ، كه حامل