در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٢٦٩ - ٢ طرِیق? اهل سلوک و تحصِیل حقِیقت از راه شهود

قواعد محكمة ربانية و مسائل نقية عرفانية قلّما تيسّر لأحد الوقوف عليها، إلا أوحدِی من أفاضل الحكماء أو صوفِی صفِی القلب من أماجد العرفاء».[١]

ملاصدرا از آن جهت طرِیق? خود را از ساِیر طرق متمِیّز ساخته است كه بِین مسلک كشف و شهود و طرِیق? نظر و فكر جمع نموده است؛ لذا حكمت متعالِی? او مشتمل بر كامل‌ترِین براهِین نظرِیه و نفِیس‌ترِین قواعد كشفِیه است و كمال مطلوب نزد او تكمِیل اِین دو جهت است. نهاِیت تكمِیل قوّ? نظرِیه و غاِیت تكمِیل اِین قوه، انتقاش نفس ناطقه به صورت وجود و نظام عالم اِیجاد و استكمال به اعتبار اتّصاف به صور حقاِیق است: «و صِیرورتها عالما عقلِیا مضاهِیا للعالم العِینى و مشابها للنظام الوجود». چه آنكه از تصور نظام وجود «على ما هو علِیه» نفس مادّه و محلّ صور حاصله از اشِیاء و معدن انتقاش جمِیع حقاِیق مى‌گردد، بلكه بنا بر حكمت متعالِیه، نفس انسانى متحد با حقاِیق عالم وجود مِی‌شود: «بناء على اتحاد العاقل و المعقول و نعم ما قِیل»:

هر آن كس ز دانش بَرَد توشه‌اى

جهانِیست بِنشسته در گوشه‌اى[٢]

[١] الشواهد الربوبِیة فِی المناهج السلوکِیة، صدر الدِین محمد شِیرازِی، ص٤.

[٢] ادِیب نِیشابورِی.