در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٨٣ - ٣ آغاز نهضت علمِی اسلامِی«رنسانس اسلامِی»

٣. آغاز نهضت علمِی اسلامِی«رنسانس اسلامِی»

در تمام مدت سلطنت بنِی‌امِیه در ممالک اسلامِی، هرگز گفتگوِیِی از علم و دانش و حکمت نبوده است؛ اما همِین که دوره عباسِیان فرا رسِید، براِی صاحب‌نظران، نسِیم آزادِی وزِید و مردم آن کشورها که تحت تأثِیر تمدن اِیرانِی و رومِی و ِیونانِی بودند، دوباره به مِیدان تحقِیق و معرفت وارد شدند و به ِیک نهضت علمِی همت گماشتند که با اندک زمانِی تقرِیباً نظِیر نهضت علمِی ِیونان شد و در گرم کردن اِین هنگامه علمِی، اِیرانِیان، به‌خصوصه دخالت و سهم بِیشترِی داشتند.

نخست نهضت مزبور از ترجمه کتب علمِی و فلسفِی ِیونانِی و اِیرانِی و سرِیانِی و هندِی به زبان عربِی و فراگرفتن آن معلومات آغاز شد و مِی‌توان گفت که نِیمه دوم سده دوم هجرِی (نِیمه دوم قرن هشتم مِیلادِی) و تقرِیباً تمام سده سوم هجرِی (نهم مِیلادِی)، اشتغال مهم اهل فضل و دانش در همِین زمان بوده است.

سپس در سده چهارم و پنجم هجرِی (ِیعنِی قرن ِیازدهم و دوازدهم مِیلادِی) فضلا و حکماِی اسلام با تحقِیقات رشِیقه خود، گَرد و غبار چندِین ساله گذشته را از چهره علم و دانش پاک و چهره آن را به‌خوبِی منوّر ساختند.

حاصل آنکه در قرن نهم و دهم و ِیازدهم و دوازدهم مِیلادِی که