در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٩٧ - تقسِیم فنون و علوم بر طبق غرائز و قواِی بشرِی

ملِّی منتخب گردِید.

او نظر داشت تا در مورد سِیر و تحوّل دانش و حکمت، کتابِی بنام احِیاء العلوم کبِیر را تألِیف کند، لِیکن عمر فِیلسوف اندِیشمند وفا نکرد و تنها دو کتاب از اِین مجموعه به نام‌هاِی ارجمندِی و فزون دانش و سوّمِی کتابِی به‌نام ارغنون جدِید ساز نو! به تصنِیف رساند؛ لِیکن با اِین وصف در اِین دو کتاب شرح مبسوطِی در فوائد علم و فضِیلت و کمال به تحرِیر در آورد و از حرِیم علم و دانش جدّاً دفاع کرد و علما و دانشمندان راستِین را ستاِیش کرد. آن‌گاه سفارش مِی‌کند که براِی پِیشرفت علم و دانش، باِید به فکر مدرسه و کتابخانه و انجمن علمِی و ادبِی و تأسِیس مؤسسات فرهنگِی بود.

تقسِیم فنون و علوم بر طبق غرائز و قواِی بشرِی

فرنسِیس بِیکن، فنون و علوم را بر طبق قوا و نِیروِی بشرِی، به سه قسمت تقسِیم مِی‌نماِید؛ او مِی‌گوِید: نظر به اِینکه انسان داراِی قوّه ذهنِیه: حافظه، متخِیله و عاقله است، پس علوم و فنون را بر حسب اقتضاِی اِین سه قوّه به سه قسمت مِی‌توان تقسِیم نمود:

١. علم تارِیخ، پرتوِی از حافظه است؛ اعم از تارِیخ مدنِی و تارِیخ طبِیعِی و ِیا سِیاسِی اجتماعِی.

٢. شعر از آنِ قوّه متخِیله است؛ منظور از شعر، اعم از منظوم و ِیا سخن غِیر منظوم و ِیا اقسام دِیگر آن مِی‌باشد.