در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٢٢٨ - چگونگِی آفرِینش از دِیدگاه لاِیبنِیتس

بِیان لاِیبنِیتس درباره اعمال انسان

نسبت به اعمال انسان هم لاِیبنِیتس نه به جبر قائل است نه به تفوِیض. او انسان را ِیک موجود مختار مِی‌داند و مختار کسِی را مِی‌گوِید که فعلش از روِی شعور باشد و عامل دِیگرِی او را مجبور نکند و آن فعل نِیز ممکن باشد و اِین هر سه شرط، در اراده انسان موجود است و شعور و عقل و قوّه تمِیز داشتنش آشکار است، گرچه بِیش و کم دارد و به هر حال محدود است و دِیگرِی هم او را مجبور نمِی‌کند، چون هر نفس انسانِی ِیک جوهر فرد است و بر جوهر فرد از خارج تأثِیرِی وارد نمِی‌آِید؛ ِیعنِی هر اثرِی از او بروز کند از نِیروِی درونِی خود اوست، جز اِینکه چون مخلوق ممکن است بالطبع محدود است. البته امور نِیز ممکن است، ِیعنِی امورِی است که مِی‌تواند نکند ِیا خلاف آنها را انجام دهد، پس به اِین بِیان انسان فاعل مختار است.

چگونگِی آفرِینش از دِیدگاه لاِیبنِیتس

آخرِین مطلب مهمِی که از عقاِید لاِیبنِیتس در امور فلسفِی و خداشناسِی و چگونگِی آفرِینش باقِی مانده است، اِین است که خاطرنشان کنِیم آن حکِیم، شرح مبسوطِی دارد در اِینکه اِین عالم خلقت بهترِین عوالمِی است که اِیجادش ممکن بوده است که خداوند در قرآن کرِیم مِی‌فرماِید: (صُنْعَ اللهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ)؛[١]

[١] سوره نمل، آِیه٨٨.