در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ١٩٢ - رِیمون لول

آورده بود. او از پِیشروان ترقِیّات علوم و مبتکرِین تاز? علمِی به شمار مِی‌رود. آزادِی رأِی و استقلال فکر داشت و گفته‌هاِی پِیشِینِیان را «دربست» حجت نمِی‌دانست.

راجر بِیکن در سده سِیزدهم مِیلادِی، رفتار و افکار دانشمندان سده شانزدهم و هفدهم را «که بعدها ظاهر شدند» داشت و لکن مردم آن زمان، شِیوه او را نمِی‌پسندِیدند و مستعد استفاده از قرِیحه او نبودند، بدِین جهت چندِین سال از عمر خود را در زندان گذرانِید.

رِیمون لول

دِیگر از دانشمندان آن عصر، رِیمون لول مِی‌باشد که او نِیز مردِی متبحّر و محقق بود و لکن مدّتِی از عمر خود را مصروف بر اِین داشت که مقولات و اجناس و انواع را فهرست کرده و وجوه ترکِیب و تلفِیق آنها را جمع نموده، داِیره‌ها و جدول‌هاِیِی بسازد که به مقارنه آنها موضوع‌ها و محمول‌هاِی مختلفِی در مقابل ِیکدِیگر قرار داده، انواع قضاِیا را ترکِیب کند و قِیاس‌هاِیِی صورت‌پذِیر شود؛ ِیعنِی ترتِیب قِیاس برهانِی را به صورت ماشِین درآورد تا شخص، محتاج به فکر نباشد. همچنان که امروز از ارقام و اعداد، جدول‌هاِیِی ترتِیب داده‌اند که بِی‌محاسبه، جمع و تفرِیق و ضرب و تقسِیم مِی‌کنند که آنها را ماشِین محاسبه مِی‌نامند.[١]

[١] سِیر حکمت در اروپا، ج١، ص١٢١.