در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ٤٠ - مبناِی تعلِیمات اخلاقِی سقراط

زمِین آورد؛ ِیعنِی ادعاِی معرفت را کوچک کرده، جوِیندگان آن را متنبّه ساخت که از آسمان فرود آِیند؛ ِیعنِی بلندپروازِی را رها نمود و به خود فرو بروند و تکلِیف زندگِی را به‌خوبِی بفهمند. او مِی‌گفت من دانشِی ندارم تا آن را تعلِیم بدهم. من مانند مادرم فنّ ماماِیِی از او آموخته‌ام؛ ِیعنِی او کودکان را در زاده شدن مدد مِی‌کرد و من نِیز جان و نفوس انسان‌ها را ِیارِی مِی‌کنم که زاده شوند؛ ِیعنِی به خود آِیند و راه کسب معرفت را بِیابند.

او به‌راستِی در اِین فنّ حکِیم بود و مصاحبان خود را از طرِیق صحبت منقلب مِی‌نمود. کسانِی که او را وجودِی خطرناک شمرده و در هلاکش پا مِی‌فشردند، قدرت و تأثِیر نفس او را به‌درستِی درِیافته بودند.

مبناِی تعلِیمات اخلاقِی سقراط

تعلِیمات اخلاقِی سقراط، منحصر در موعظه و نصِیحت نبود و براِی نِیکوکارِی و درست‌کردارِی، مبناِی علمِی و اخلاقِی مِی‌جست. منشأ بدعملِی را از اشتباه و نادانِی بشر مِی‌دانست و بارها مِی‌گفت که مردم از روِی علم و عمد دنبال شرّ نمِی‌روند و اگر خِیر و نِیکِی را تشخِیص دهند البته «صد البته» آن را اختِیار مِی‌کنند. پس باِید در تشخِیص درست خِیر و صلاح کوشِید؛ مثلاً باِید دِید شجاعت چِیست و عدالت کدام است و پرهِیزکارِی ِیعنِی چه؟ راه تشخِیص اِین امور آن است که آنها را به درستِی تعرِیف و