در آمدی بر تفکرات فلسفی - حسینی بیان،سید مهدی - الصفحة ١٢٦ - محِی الدِین عربِی و نحوه مسأله ادراکات بشرِی

ج: دانش اسرار: ادراک و حقاِیق، فراسوِی مرز عقل و اندِیشه (فوق طور عقل) است که از راه رسِیدن روح‌القدس در دل و ذهن انسان به‌دست مِی‌آِید، اِین مرتبه وِیژه پِیامبران و اولِیاِی خدا مِی‌باشد. صاحب علم اسرار همه دانش‌ها را ِیک‌جا داراست و در همه آنها مستغرق است و هِیچ علمِی شرِیف‌تر و ارجمندتر از آن نمِی‌باشد و او در برگِیرنده همه علوم و دانش‌هاِی بشرِی است و ابن عربِی از اِین، تعبِیر به علم الهِی مِی‌کند و مِی‌گوِید: «علم الهِی اصل و ماِیه همه علم‌ها است و علوم دِیگر سرانجام به آن باز مِی‌گردد».[١]

ابن عربِی در مقام انتقاد از عالمان ظاهرِی و محصّلان علوم رسمِی مِی‌نوِیسد: براِی عارفان بالله، کسِی رنج‌بارتر و ناگوارتر از علماِی رسوم نِیافرِیده است. اِینان براِی «اهل الله» مانند فرعون براِی موسِی و پِیامبران دِیگر هستند، زِیرا هرگاه «اهل الله» سخنِی بگوِیند و معناِی آن بر آنها پوشِیده باشد، آن را انکار مِی‌کنند، چون معتقدند که آموزش، جز از راه آموختن استاد و معلّم مِیسّر نمِی‌شود. اِین مدّعا درست است، ولِی اهلِیت درک اِین را ندارند که معلّمِ «اهل الله»، خود «الله» مِی‌باشد، (وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها)[٢] و ِیا (ِیؤْتِِی الْحِكْمَةَ مَنْ ِیشاءُ وَ مَنْ ِیؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِِی خَِیراً كَثِیراً وَ ما ِیذَّكَّرُ

[١] دائرة المعارف بزرگ اسلامِی، سِید محمد کاظم بجنوردِی، ج٤، ص٢٣٤.

[٢] سوره بقره، آِیه٣١: «و علم اسماء [علم اسرار نظام آفرِینش و نامگذارِی موجودات‌] همگِی را به آدم آموخت».