مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٩٥ - راجع به کیفیت بحث در سامرّاء

خود نگذرد، ولی من می‌گویم که مرد آن است که از گفتار و قول خود بگذرد.

[در حالات مرحوم اردکانی رحمة الله علیه]

[ششم:] مرحوم اردکانی مردی شوخ و مزّاح بود و در قهوه‌خانه می‌رفت؛ و یک شاهی سهم امام قبول نکرد، و فتوا نداد و با آنکه میرزای بزرگ پیشنهاد نمود که تمام خِطّه کربلا را بدو واگذار کند ابداً قبول نکرد.

به مرض استسقاء دچار شد و با آن مرض رحلت کرد؛ باد استسقاء و ورم آن، بیضتین او را گرفته و متورّم نموده بود، سؤال می‌کردند: این چیست که بر بیضتین عارض شده است؟ در جواب می‌گفت:

این باد کلّۀ آقایان است که بر بیضتین من ریخته است.

برای فتوا و مرجعیّت و تعیین این موضوعات به او مراجعه می‌نمودند، می‌فرمود:

شُستن اسافل اعضاء (و اسم آن را می‌برد) آن‌قدر مهمّ نیست که این دقّت‌ها و إعلَم‌ها را لازم داشته باشد، ولی چون میرزا محمّد ‌حسن شیرازی مردی است که در دین استوار و محتاط است به او مراجعه کنید.

راجع به کیفیت بحث در سامرّاء

مرحوم میرزای شیرازی از نجف اشرف تنها به سامرّاء هجرت نموده و قصد توطّن نمود و سپس شاگردان و خواصّ او یک‌یک مشرّف شدند و حوزۀ علمیّه تشکیل شد.

مرحوم میرزا در بدو ورود به سامرّاء‌ مجالس درسش شش تا هفت ساعت طول می‌کشید و غالباً هفت ساعت بود! صبح که در مسند درسش می‌نشست یکسره تا ظهر درس می‌گفت و همین باعث التیام حوزه و تشیید آن شد.