لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ٦٠٧ - پنج نهر بزرگ و جبرئيل

دعاى ما محروم مكنيد تا مقدور باشد شما را به درستى كه دادن خمس كليد رزق شماست و پاك گردانيدن گناهان شماست و ذخيره شماست از جهة روز فقر و فاقه شما و مسلمان كسى است وفا كند بعهد حق سبحانه و تعالى و مسلمان نيست كسى كه به زبان گويد و بدل مخالفت كند و السّلام و اين و السلام در آخر كتابتها و رقعه‌هاست يعنى اينها را گفتم و سلام بر تو باد.

و از محمد بن زيد منقولست كه گفت جمعى از اهل خراسان داخل شدند بر حضرت امام رضا صلوات اللَّه عليه و از آن حضرت سؤال كردند كه خمس را بر ما حلال كن حضرت فرمودند كه امر محالى است و چه محالى كه پيش گرفته‌ايد به زبان اظهار و سعى مى‌كنيد و نمى‌خواهيد بدهيد حقى را كه حق سبحانه و تعالى از جهة ما مقرر فرموده است و ما را اهل آن گردانيده است كه بگيريم آن را و به مستحقين آن بدهيم هيچ يك از شما را حلال نمى‌كنيم نمى‌كنيم نمى‌كنيم و امثال اين اخبار نيز بسيار است بلكه مستفيض است و روايات حليت بى‌دغدغه متواتر است و شك نيست در آن كه از هر دو جانب مى‌فرموده‌اند بحسب مصلحت و شك نيست در اباحت مناكح از جهة حليت ولادت اما در باقى ظاهر نيست كه مخصوص كل آن زمان بوده است يا بعضى از آن ازمنه و چون مى‌ديده‌اند كه سبب استحلال خمس مى‌شود از اين طرف اين مبالغات مى‌فرموده‌اند و شك نيست در آن كه در زمان غيبت دادن آن به فقيه امين اولى و احوط است و اللَّه تعالى يعلم.

[پنج نهر بزرگ و جبرئيل‌]

(و روى حفص بن البخترىّ عن ابى عبد اللَّه صلوات اللَّه عليه قال انّ جبرئيل ٧ كرى برجله خمسة انهار و لسان الماء يتبعه الفرات و دجلة و نيل مصر و مهران و نهر بلخ فما سقت او سقى منها فللامام و البحر المطيف بالدّنيا و هو أ فسيكون)

و به اسانيد صحيحه منقولست كه حضرت امام جعفر صادق صلوات اللَّه عليه فرمودند كه جبرئيل از