راز ربانى (اسرار الوحى سبحانى) - نسفی، عزیزالدین یا همدانی، میر سید علی - الصفحة ١١٦ - حكايت

قرينة الشيطان.

و مثل النفس، كمثل النعامه. تأكل الكثير و اذا حمل عليها لا تطير. و كمثل الدفلى‌[١] لونه خضر حسن‌[٢] و طعمه مرّ.

پس خطاب فرمود كه‌[٣]: اى احمد! تن را به لباس نيكو و جامه فاخر و طعام خوش و جامه خواب نرم مياموز و مياراى؛ كه نفس سرمايه هر بدى و خمير مايه هر شرى است و يار بد است‌[٤] و ديو مردم فريب است‌[٥]. چون او را[٦] به طاعت خوانى، او ترا به معصيت دلالت كند و در طاعت داشت من ترا فرمان نبرد[٧]، و در معصيت حق‌[٨] فرمانبردار باشد.

چون سگ نفس سير شود، در معصيت دلير شود و از حق شاكى شود[٩] و در فقر و بى‌نوايى ناسپاس و خشمگين‌[١٠] و ناصبور شود و در فراخ‌دستى متكبر و حرون بود. چون سير[١١] شود، فراموشكار و پليد گردد و چون ايمن شود، غافل شود؛ و قرين و همنشين ديو بود. مثل اشتر مرغ‌[١٢] وقت عليق‌[١٣]، غذا[١٤] نصيبه اشتر[١٥] طلبد و بسيار خورد؛ و وقت بار كشيدن، بار مرغى اگر بر وى نهى، بيندازد و نبرد؛ و چون از وى‌[١٦] پريدن طلبى، گويد:

اشترم‌[١٧]؛ نتواند پريد[١٨]؛ نه پرد و نه بار كشد. و مثل ديگر به گياه خرزهره ماند كه خضرت و سبزى دارد، اما به طعم، تلخ و گنده باشد. علاج او، خلاف اوست‌[١٩].

[١] - س: دفنى.

[٢] -( حسن) ندارد.

[٣] - عبارت در( س) نيست.

[٤] - يار و قرين.

[٥] - س: و فريب ديو مردم فريب است.

[٦] - چون تو او را.

[٧] - و در طاعت حق تعالى خلاف كند و فرمان نبرد.

[٨] -( حق ندارد.

[٩] - چون سگ نفس سير شود، در فسق و فجور دلير شود و چون گرسنه داريش، از طاعت سير شود و از حق شاكى شود.

[١٠] - غمگين.

[١١]. بزرگ حال.

[١٢]. مثل نفس به شترمرغ ماند.

[١٣]. وقت غذا.

[١٤]. علف.

[١٥]. شتر.

[١٦]. از او.

[١٧]. شترم.

[١٨]. و چون بار كشيدن طلبى گويد مرغم نتوانم پريد.

[١٩]. از( و مثل ديگر) تا آخر عبارات را ندارد.